Yerel Yönetimler

İl özel idaresi, belediye ve köy; büyükşehir belediyeleri, organları ve mahalli idarelerin denetimi.

KPSS Konuları › Vatandaşlık

Genel Esaslar (md. 127)

• Mahalli idareler: İL, BELEDİYE ve KÖY halkının mahalli müşterek ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan, karar organları SEÇMENLERCE SEÇİLEREK oluşturulan kamu tüzelkişileridir. • Kuruluş ve görevleri YERİNDEN YÖNETİM ilkesine uygun olarak KANUNLA düzenlenir. • Seçimleri 5 YILDA BİR yapılır. • Merkezi idare, mahalli idareler üzerinde İDARİ VESAYET yetkisine sahiptir. • Görevleri ile orantılı GELİR kaynakları sağlanır.

İl Özel İdaresi

ORGANLARI: • İL GENEL MECLİSİ (karar organı — seçilmiş) • İL ENCÜMENİ (yürütme/danışma) • VALİ (yürütme organı ve başı) NOT: Büyükşehir belediyesi bulunan illerde İL ÖZEL İDARESİ KALDIRILMIŞTIR (6360 sayılı Kanun, 2012). Bu illerde görevleri Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı (YİKOB) ve büyükşehir belediyesi üstlenmiştir.

Belediye

• Nüfusu 5.000 ve üzerinde olan yerleşim birimlerinde belediye kurulabilir. • İl ve ilçe merkezlerinde belediye kurulması ZORUNLUDUR. ORGANLARI: • BELEDİYE MECLİSİ (karar organı — seçilmiş) • BELEDİYE ENCÜMENİ (yürütme/danışma — seçilmiş ve atanmış üyelerden) • BELEDİYE BAŞKANI (yürütme organı — doğrudan halk tarafından seçilir)

Büyükşehir Belediyesi

• Nüfusu 750.000'DEN fazla olan illerde kurulabilir. • 6360 sayılı Kanun ile büyükşehir belediyelerinin sınırları İL SINIRI oldu. • Bu illerde KÖY ve BELDE belediyeleri kaldırılıp MAHALLEYE dönüştürüldü. • Türkiye'de 30 büyükşehir belediyesi vardır. ORGANLARI: Büyükşehir Belediye Meclisi, Büyükşehir Belediye Encümeni, Büyükşehir Belediye Başkanı.

Köy

• Nüfusu 2.000'DEN az olan yerleşim birimidir (150-2.000 arası). • 442 sayılı Köy Kanunu ile düzenlenir (1924 — hâlâ yürürlükte). ORGANLARI: • KÖY DERNEĞİ (köydeki tüm seçmenler — karar organı) • KÖY İHTİYAR MECLİSİ (seçilmiş + tabii üyeler: imam ve öğretmen) • MUHTAR (yürütme organı — halk tarafından seçilir)

Mahalli İdarelerin Denetimi

• Mahalli idarelerin seçilmiş organlarının organlık sıfatını kazanma veya kaybetmeleri konusundaki denetim ancak YARGI YOLUYLA olur. • Görevleri ile ilgili bir suç sebebiyle hakkında soruşturma veya kovuşturma açılan mahalli idare organlarını, İÇİŞLERİ BAKANI geçici tedbir olarak GÖREVDEN UZAKLAŞTIRABİLİR.

Son güncelleme: 19 Ağustos 2026