KPSS Akademi

Yasama — TBMM

TBMM'nin yapısı, milletvekili seçimi, görev ve yetkileri, yasama dokunulmazlığı ve toplantı-karar yeter sayıları.

KPSS Konuları › Vatandaşlık

Özet

TBMM'nin yapısı, milletvekili seçimi, görev ve yetkileri, yasama dokunulmazlığı ve toplantı-karar yeter sayıları.

TBMM'nin Yapısı ve Seçim

• TBMM 600 MİLLETVEKİLİNDEN oluşur (2017 değişikliği; önceden 550). • Seçim dönemi 5 YILDIR (2017 öncesi 4 yıl). • Seçimler Cumhurbaşkanı seçimiyle AYNI GÜN yapılır. • Milletvekili SEÇİLME YAŞI 18'dir (2017 değişikliği; önceden 25). • Seçim barajı %7'dir (2022 değişikliği; önceden %10). • TBMM üyeleri seçildikleri bölgeyi değil, TÜM MİLLETİ temsil eder (md.80).

Yasama Dokunulmazlığı ve Sorumsuzluğu

• YASAMA SORUMSUZLUĞU (md.83/1): Milletvekilleri Meclis çalışmalarındaki OY, SÖZ ve DÜŞÜNCELERİNDEN sorumlu tutulamaz. MUTLAKTIR, süreklidir, kaldırılamaz. • YASAMA DOKUNULMAZLIĞI (md.83/2): Seçimden önce veya sonra suç işlediği ileri sürülen milletvekili, MECLİS KARARI olmadıkça tutulamaz, sorguya çekilemez, tutuklanamaz, yargılanamaz. GEÇİCİDİR, kaldırılabilir. • İSTİSNA: Ağır cezayı gerektiren SUÇÜSTÜ hali ve md.14'teki durumlar (seçimden önce soruşturmasına başlanmışsa) dokunulmazlık kapsamı dışındadır.

TBMM'nin Görev ve Yetkileri (md. 87)

• Kanun koymak, değiştirmek, kaldırmak • BÜTÇE ve KESİN HESAP kanun tekliflerini görüşmek ve kabul etmek • Para basılmasına karar vermek • Savaş ilanına karar vermek • Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasını uygun bulmak • GENEL ve ÖZEL AF ilanına karar vermek (üye tamsayısının 3/5 çoğunluğu = 360) • Cumhurbaşkanı hakkında meclis soruşturması açmak

Toplantı ve Karar Yeter Sayısı (md. 96)

• TOPLANTI yeter sayısı: Üye tamsayısının EN AZ 1/3'i → 200 milletvekili. • KARAR yeter sayısı: Toplantıya katılanların SALT ÇOĞUNLUĞU. • ANCAK karar yeter sayısı hiçbir şekilde üye tamsayısının 1/4'ünün 1 fazlasından (151) AZ OLAMAZ.

Denetim Yolları (2017 sonrası)

• YAZILI SORU (Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlara — Cumhurbaşkanına soru sorulamaz) • GENEL GÖRÜŞME • MECLİS ARAŞTIRMASI • MECLİS SORUŞTURMASI (Cumhurbaşkanı, yardımcıları ve bakanlar hakkında) • NOT: GENSORU ve SÖZLÜ SORU 2017 değişikliği ile KALDIRILDI.

Bilgi Edinme ve Denetim Yolları

• TBMM'nin bilgi edinme ve denetim yolları (md. 98): MECLİS ARAŞTIRMASI, GENEL GÖRÜŞME, MECLİS SORUŞTURMASI ve YAZILI SORU. 2017 değişikliğiyle GENSORU ve SÖZLÜ SORU KALDIRILMIŞTIR — sistem değiştiği için hükümetin meclise karşı siyasi sorumluluğu sona ermiştir. • MECLİS ARAŞTIRMASI: Belli bir konuda bilgi edinmek için yapılan inceleme. • GENEL GÖRÜŞME: Toplumu ve devlet faaliyetlerini ilgilendiren belli bir konunun Genel Kurulda görüşülmesi. • YAZILI SORU: Yazılı olarak en geç 15 GÜN içinde cevaplanmak üzere milletvekillerinin Cumhurbaşkanı YARDIMCILARI ve BAKANLARA soru sorması. (Cumhurbaşkanına soru sorulamaz.) • MECLİS SORUŞTURMASI: Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların GÖREVLERİYLE İLGİLİ SUÇ işledikleri iddiasıyla yapılan soruşturma. Üye tam sayısının SALT ÇOĞUNLUĞUNUN (301) vereceği önerge ile istenir. Soruşturma açılması ÜYE TAM SAYISININ BEŞTE ÜÇÜ (360) gizli oyuyla kararlaştırılır. YÜCE DİVANA sevk, üye tam sayısının ÜÇTE İKİSİNİN (400) gizli oyuyla olur. Yüce Divan sıfatıyla yargılamayı ANAYASA MAHKEMESİ yapar.

Kanun Yapma Süreci ve Toplantı Yeter Sayısı

• KANUN TEKLİF ETME yetkisi milletvekillerine aittir (md. 88). 2017 sonrası Cumhurbaşkanının kanun TASARISI sunma yetkisi kalmamıştır. • TOPLANTI YETER SAYISI: Üye tam sayısının EN AZ ÜÇTE BİRİ (200). • KARAR YETER SAYISI: Toplantıya katılanların SALT ÇOĞUNLUĞU; ancak bu sayı hiçbir şekilde üye tam sayısının DÖRTTE BİRİNİN BİR FAZLASINDAN (151) az olamaz. • CUMHURBAŞKANININ KANUNLARI YAYIMLAMASI (md. 89): Cumhurbaşkanı kanunu 15 GÜN içinde yayımlar. Uygun bulmadığı kanunu gerekçesiyle birlikte TBMM'ye GERİ GÖNDERİR. TBMM geri gönderilen kanunu ÜYE TAM SAYISININ SALT ÇOĞUNLUĞU (301) ile aynen kabul ederse, kanun Cumhurbaşkanınca yayımlanır. BÜTÇE KANUNU geri gönderilemez. • TBMM SEÇİMLERİ: Beş yılda bir yapılır; Cumhurbaşkanı seçimiyle AYNI GÜN yapılır. Milletvekili sayısı 600, seçilme yaşı 18. • SEÇİMLERİN YENİLENMESİ: TBMM, üye tam sayısının BEŞTE ÜÇ çoğunluğuyla (360) seçimlerin yenilenmesine karar verebilir. Cumhurbaşkanı da seçimlerin yenilenmesine karar verebilir — her iki hâlde de TBMM VE CUMHURBAŞKANLIĞI SEÇİMİ BİRLİKTE yenilenir. • YASAMA DOKUNULMAZLIĞI, seçimden önce veya sonra suç işlediği ileri sürülen milletvekilinin Meclis kararı olmadıkça tutuklanamaması, sorguya çekilememesi ve yargılanamamasıdır. AĞIR CEZAYI GEREKTİREN SUÇÜSTÜ hâli ve seçimden önce soruşturmasına başlanmış md. 14 kapsamındaki durumlar istisnadır.

Püf Noktaları

Yasama — TBMM Örnek Soruları ve Çözümleri

Bu konuda uygulamada 115 soru var — 28 kolay, 43 orta, 44 zor.

1. Türkiye Büyük Millet Meclisi kaç milletvekilinden oluşmaktadır?

  1. A) 550
  2. B) 600 ✓
  3. C) 500
  4. D) 450
  5. E) 650

Çözüm: 2017 Anayasa değişikliğiyle TBMM üye sayısı 550'den 600'e çıkarılmıştır. Bu düzenleme 24 Haziran 2018 seçimlerinden itibaren uygulanmaktadır.

2. TBMM'de gensoru ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A) Gensoru önergesi en az yirmi milletvekili tarafından imzalanarak verilir. ✓
  2. B) Gensoru yalnızca Cumhurbaşkanı hakkında açılabilir.
  3. C) Gensoru görüşmeleri sonucunda güvensizlik oyu verilebilir ve bu oylama Meclis üye tam sayısının salt çoğunluğunu gerektirmez.
  4. D) Gensoru bir milletvekili tarafından tek başına verilebilir.
  5. E) Gensoru, yalnızca bakanlar kuruluna karşı açılabilir; bireysel bakanlara karşı açılamaz.

Çözüm: Anayasa'nın 98. maddesine göre gensoru önergesi en az yirmi milletvekilinin imzasıyla verilir. Gensoru Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlara karşı açılabilir; Cumhurbaşkanı'na karşı açılamaz. Görüşmeler sonucunda güvensizlik oyu kullanılabilir ve bu oylama üye tam sayısının salt çoğunluğunu gerektirmez, yalnızca salt çoğunlukla karar verilir.

3. Anayasa'ya göre kanun hükmünde kararname (KHK) ve Cumhurbaşkanlığı kararnamesi arasındaki en temel farka ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A) Cumhurbaşkanlığı kararnameleri kanunların üzerinde bir hiyerarşik konuma sahipken KHK'lar kanunlarla eşdeğer güçteydi.
  2. B) Her ikisi de temel hakları düzenleyebilir; fark yalnızca çıkarma usulündedir.
  3. C) 2017 değişiklikleriyle olağan dönem KHK'sı çıkarma yetkisi ortadan kalkmış; yürütme organının düzenleyici işlemi olarak Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ihdas edilmiştir. ✓
  4. D) Her iki düzenleme türü de Anayasa Mahkemesi'nin denetimine kapalıdır.
  5. E) KHK'lar Bakanlar Kurulu tarafından çıkarılır ve TBMM'nin onayına sunulması zorunlu değildir; Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ise Danıştay denetimine tabidir.

Çözüm: 2017 anayasa değişiklikleri olağan dönem KHK'sı çıkarma yetkisini yürürlükten kaldırmış, bunun yerine Cumhurbaşkanlığı kararnamesi (CBK) sistemini getirmiştir. CBK'lar yalnızca yürütme yetkisine ilişkin konuları düzenleyebilir; kanunla düzenlenmiş alanlarda CBK çıkarılamaz ve kanun CBK'nın önündedir. Temel haklar CBK ile düzenlenemez. Anayasa Mahkemesi CBK'ları denetleyebilir. Olağanüstü hâl kararnamesi yetkisi ise ayrıca mevcuttur.

Bu konudan soru çöz

Soruları Aç Vatandaşlık Konuları

Reklam

16.000+ soru, bilgi kartları, denemeler ve oyunlar — ücretsiz

Uygulamayı Aç Deneme Çöz

Son güncelleme: 20 Eylül 2026