Yargı Organları

Yüksek mahkemeler, Anayasa Mahkemesi'nin yapısı ve görevleri, HSK ve yargı bağımsızlığı.

KPSS Konuları › Vatandaşlık

Yargı Bağımsızlığı İlkeleri

• Md.138 — Hâkimler görevlerinde BAĞIMSIZDIR; Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak VİCDANİ KANAATLERİNE göre hüküm verirler. • Hiçbir organ, makam, merci veya kişi yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere EMİR VE TALİMAT VEREMEZ, genelge gönderemez, tavsiye ve telkinde bulunamaz. • Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde SORU SORULAMAZ, görüşme yapılamaz, beyanda bulunulamaz. • Md.139 — Hâkimlik ve savcılık TEMİNATI: azlolunamaz, kendileri istemedikçe 65 YAŞINDAN önce emekliye ayrılamaz.

Anayasa Mahkemesi (md. 146-153)

• 15 ÜYEDEN oluşur. • Cumhurbaşkanı 12, TBMM 3 üye seçer. • Üyeler 12 YIL için seçilir, BİR KEZ seçilir (yeniden seçilemez), 65 yaşını dolduran üyenin görevi sona erer. • Başkan ve iki başkanvekili üyeler arasından GİZLİ OYLA, 4 YIL için seçilir. • GENEL KURUL ve İKİ BÖLÜM halinde çalışır. GÖREVLERİ: • Kanunların, CBK'ların, TBMM İçtüzüğünün Anayasaya uygunluğunu denetlemek • BİREYSEL BAŞVURULARI karara bağlamak • YÜCE DİVAN sıfatıyla yargılamak • Siyasi partilerin kapatılması davalarına bakmak • Siyasi partilerin mali denetimini yapmak

Anayasaya Uygunluk Denetimi

• İPTAL DAVASI (Soyut norm denetimi): Cumhurbaşkanı, TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu, TBMM üye tamsayısının 1/5'i (120 milletvekili) açabilir. SÜRE: Yayımdan itibaren 60 GÜN. • İTİRAZ YOLU (Somut norm denetimi): Bir davaya bakan mahkeme, uygulanacak kanunu Anayasaya aykırı görürse AYM'ye başvurur. AYM 5 AY içinde karar vermezse mahkeme davayı yürürlükteki hükümlere göre sonuçlandırır. • BİREYSEL BAŞVURU: Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve hürriyetlerden AİHS kapsamındaki biri kamu gücü tarafından ihlal edilirse; OLAĞAN KANUN YOLLARI TÜKETİLDİKTEN sonra başvurulur. • AYM kararları KESİNDİR, geriye yürümez, yayımlandıktan sonra yürürlüğe girer.

Diğer Yüksek Mahkemeler

• YARGITAY: Adliye mahkemelerince verilen kararların son inceleme merciidir. • DANIŞTAY: İdari mahkemelerin son inceleme mercii; ayrıca CBK'lar ve tüzükler hakkında görüş bildirir, idari davalara bakar. • UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ: Adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını çözer. • SAYIŞTAY: TBMM adına kamu idarelerinin gelir, gider ve mallarını denetler. (Yüksek mahkeme sayılır ancak kararları yargı kararı niteliğindedir.)

Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK)

• 13 ÜYE, 2 DAİRE halinde çalışır. • BAŞKANI: Adalet Bakanı. Adalet Bakanlığı Müsteşarı (Bakan Yardımcısı) tabii üyedir. • Cumhurbaşkanı 4 üye, TBMM 7 üye seçer. • Üyeler 4 YIL için seçilir, yeniden seçilebilir. • Hâkim ve savcıların atama, nakil, disiplin işlemlerini yürütür. • MESLEKTEN ÇIKARMA cezasına ilişkin kararlarına karşı YARGI YOLU AÇIKTIR.

Son güncelleme: 19 Ağustos 2026