Uluslararası Örgütler

BM ve organları, NATO, AB, Avrupa Konseyi ve Türkiye'nin üyelik durumları.

KPSS Konuları › Vatandaşlık

Birleşmiş Milletler (BM)

• 24 EKİM 1945'te kuruldu (San Francisco Konferansı). Merkezi NEW YORK. • Türkiye KURUCU ÜYEDİR. 6 TEMEL ORGANI: 1) GENEL KURUL — Tüm üyeler, her üye 1 oy 2) GÜVENLİK KONSEYİ — 15 üye: 5 DAİMİ (ABD, Rusya, Çin, İngiltere, Fransa — VETO hakkı) + 10 geçici (2 yıl) 3) EKONOMİK VE SOSYAL KONSEY (ECOSOC) 4) VESAYET KONSEYİ (faaliyeti askıya alındı) 5) ULUSLARARASI ADALET DİVANI — LAHEY 6) SEKRETERLİK — Başında Genel Sekreter (5 yıl)

NATO

• 4 NİSAN 1949'da Washington Antlaşması ile kuruldu. Merkezi BRÜKSEL. • Türkiye 18 ŞUBAT 1952'de Yunanistan ile birlikte üye oldu (Kore Savaşı'na asker göndermesinin ardından). • 5. MADDE: Üyelerden birine yapılan saldırı, tümüne yapılmış sayılır (ortak savunma). • Tarihte 5. madde sadece BİR KEZ işletildi: 11 Eylül 2001 saldırıları sonrası.

Avrupa Birliği (AB)

• 1951 Paris Antlaşması → AKÇT (Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu) • 1957 ROMA ANTLAŞMASI → AET (Avrupa Ekonomik Topluluğu) • 1992 MAASTRICHT ANTLAŞMASI → AVRUPA BİRLİĞİ kuruldu • 2009 LİZBON ANTLAŞMASI → Kurumsal yapı güncellendi TÜRKİYE-AB İLİŞKİLERİ: • 1959: Türkiye AET'ye ortaklık başvurusu • 1963: ANKARA ANLAŞMASI (ortaklık) • 1987: TAM ÜYELİK başvurusu • 1996: GÜMRÜK BİRLİĞİ yürürlüğe girdi • 1999 HELSİNKİ ZİRVESİ: Türkiye'ye ADAY ÜLKE statüsü • 2005: Müzakereler başladı

Avrupa Konseyi ve AİHM

• AVRUPA KONSEYİ 5 MAYIS 1949'da kuruldu. Merkezi STRAZBURG. Türkiye KURUCU ÜYEDİR (1949). • DİKKAT: Avrupa Konseyi ile Avrupa Birliği FARKLI kurumlardır. • AİHS (Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi) 1950'de imzalandı, Türkiye 1954'te onayladı. • AİHM (Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi) Strazburg'dadır. Türkiye 1987'de bireysel başvuru hakkını, 1990'da zorunlu yargı yetkisini tanıdı.

Diğer Önemli Örgütler

• IMF (Uluslararası Para Fonu) — 1944 Bretton Woods, merkezi Washington D.C. • DÜNYA BANKASI — 1944, merkezi Washington D.C. • DTÖ/WTO (Dünya Ticaret Örgütü) — 1995'te GATT'ın yerine, merkezi Cenevre • OECD — 1961, merkezi Paris; Türkiye KURUCU ÜYEDİR • EİT (Ekonomik İşbirliği Teşkilatı) — Türkiye, İran, Pakistan • KEİ (Karadeniz Ekonomik İşbirliği) — 1992, merkezi İSTANBUL • İİT (İslam İşbirliği Teşkilatı) — 1969, merkezi Cidde • G-20 — Dünyanın en büyük 20 ekonomisi; Türkiye üyedir

Son güncelleme: 19 Ağustos 2026