İdare Hukuku

İdarenin bütünlüğü, merkezden ve yerinden yönetim, idari işlemler, kamu görevlileri ve idarenin sorumluluğu.

KPSS Konuları › Vatandaşlık

İdarenin Temel İlkeleri (md. 123)

• İdare, kuruluş ve görevleriyle bir BÜTÜNDÜR ve kanunla düzenlenir. • İdarenin kuruluş ve görevleri MERKEZDEN YÖNETİM ve YERİNDEN YÖNETİM esaslarına dayanır. • Kamu tüzelkişiliği ancak KANUNLA veya CUMHURBAŞKANLIĞI KARARNAMESİ ile kurulur. BÜTÜNLÜĞÜ SAĞLAYAN ARAÇLAR: 1) HİYERARŞİ (merkezi idare içinde — ast-üst ilişkisi) 2) İDARİ VESAYET (merkezi idarenin yerinden yönetim kuruluşları üzerindeki denetimi)

Hiyerarşi ve İdari Vesayet Farkı — ÇOK SORULUR

HİYERARŞİ: • Aynı tüzelkişilik içinde • Kanunla belirtilmeye gerek yok, DOĞAL olarak vardır • Üst, astın işlemini değiştirebilir, kaldırabilir, yerine geçebilir • Hem hukuka uygunluk hem YERİNDELİK denetimi yapılır İDARİ VESAYET: • Farklı tüzelkişilikler arasında • Mutlaka KANUNLA öngörülmelidir (istisnai) • Denetleyen makam işlemin YERİNE GEÇEMEZ • Kural olarak sadece HUKUKA UYGUNLUK denetimi

Merkezden Yönetim (Merkezi İdare)

BAŞKENT TEŞKİLATI: Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanı yardımcıları, bakanlıklar, bağlı/ilgili kuruluşlar ve YARDIMCI KURULUŞLAR (Danıştay, Sayıştay, Millî Güvenlik Kurulu). TAŞRA TEŞKİLATI: • İL İDARESİ: Başında VALİ. Vali, Cumhurbaşkanınca atanır; devletin, hükümetin ve tüzel kişiliğinin temsilcisidir. • İLÇE İDARESİ: Başında KAYMAKAM. Ortak kararnameyle atanır (İçişleri Bakanı + Cumhurbaşkanı). • BUCAK: Başında bucak müdürü (fiilen uygulanmıyor). YETKİ GENİŞLİĞİ: Md.126 — İllerde merkezi idare, valiye yetki genişliği tanır. Bu, merkezden yönetimin yumuşatılmasıdır (yerinden yönetim DEĞİLDİR).

İdari İşlemin Unsurları

1) YETKİ — İşlemi yapan makamın yetkili olması (kişi, konu, yer, zaman bakımından) 2) ŞEKİL — Kanunda öngörülen usul ve biçim 3) SEBEP — İşlemi hazırlayan hukuki ve fiili durum 4) KONU — İşlemin doğurduğu hukuki sonuç 5) AMAÇ — KAMU YARARI (her idari işlemin nihai amacı) SAKATLIK HALLERİ: Yetki ve şekil = ŞEKLİ unsurlar; sebep, konu, amaç = ESASA ilişkin unsurlar. YETKİ SAPTIRMASI, amaç unsurundaki sakatlıktır.

İdarenin Sorumluluğu

• HİZMET KUSURU: İdarenin yürüttüğü hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi. Sorumluluk İDAREYE aittir. • KİŞİSEL KUSUR: Kamu görevlisinin görevinden ayrılabilen kişisel kusuru. Kural olarak görevliye dava açılamaz; İDAREYE dava açılır, idare sonra görevliye RÜCU eder (md.129). • KUSURSUZ SORUMLULUK: Risk ilkesi ve kamu külfetleri karşısında eşitlik ilkesine dayanır. Kusur aranmaz.

Son güncelleme: 19 Ağustos 2026