Güncel Uluslararası Sorunlar

Küresel krizler, göç, iklim ve güvenlik sorunları.

KPSS Konuları › Uluslararası İlişkiler

Silahlı Çatışmalar ve Krizler

• RUSYA-UKRAYNA SAVAŞI (Şubat 2022–): Avrupa'da II. Dünya Savaşı'ndan bu yana en büyük çatışma. Enerji ve gıda krizini tetikledi; NATO'nun genişlemesine (Finlandiya, İsveç) yol açtı. Türkiye tarafsız-dengeli tutum izleyip TAHIL KORİDORU arabuluculuğu yaptı. • SURİYE İÇ SAVAŞI (2011–): Kitlesel göç, terör örgütleri, bölgesel dengeler. • İSRAİL-FİLİSTİN SORUNU: İki devletli çözüm tartışmaları, Gazze krizleri, uluslararası hukuk tartışmaları. • AFGANİSTAN: 2021'de ABD'nin çekilmesi ve Taliban yönetimi. • AFRİKA'DA darbeler kuşağı (Sahel bölgesi), Sudan iç çatışması. • KAFKASYA: Karabağ sorununun 2020 ve 2023'teki gelişmelerle yeni aşamaya girmesi.

Göç ve İnsani Krizler

• Dünyada zorla yerinden edilmiş kişi sayısı 100 milyonu aşmıştır (UNHCR verileri). • MÜLTECİ ile GÖÇMEN farkı: Mülteci zulüm veya çatışma nedeniyle ülkesini terk etmek ZORUNDA kalandır; göçmen ise ekonomik vb. nedenlerle isteğe bağlı hareket eder. • 1951 CENEVRE SÖZLEŞMESİ ve 1967 Protokolü mülteci hukukunun temelidir. ⚠ Türkiye COĞRAFİ ÇEKİNCE koymuştur; Avrupa dışından gelenlere 'şartlı mülteci' veya 'geçici koruma' statüsü uygulanır. • NON-REFOULEMENT (geri göndermeme) ilkesi: Hayatı tehlikede olan kişi tehlikeli ülkeye geri gönderilemez. • Türkiye dünyada en çok mülteci barındıran ülkelerdendir. • 2016 TÜRKİYE-AB MUTABAKATI: Düzensiz göçün önlenmesi ve iş birliği. • İnsani yardım kuruluşları: UNHCR, IOM, Kızılay, AFAD, WFP.

Çevre, İklim ve Kaynak Sorunları

• İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ: Sera gazı salımı, küresel ısınma, deniz seviyesi yükselmesi, aşırı hava olayları. • Kilometre taşları: 1992 Rio Zirvesi ve BMİDÇS, 1997 KYOTO PROTOKOLÜ, 2015 PARİS ANLAŞMASI (küresel ısınmayı 1,5-2 °C ile sınırlama hedefi). Türkiye Paris Anlaşması'nı 2021'de onayladı ve 2053 NET SIFIR emisyon hedefi açıkladı. • COP zirveleri her yıl toplanır. • AB YEŞİL MUTABAKATI ve SINIRDA KARBON DÜZENLEMESİ ihracatçı ülkeleri doğrudan etkiler. • SU GÜVENLİĞİ: Sınır aşan sular (Fırat-Dicle, Nil, Ürdün) çatışma potansiyeli taşır. • GIDA GÜVENLİĞİ: Savaş, kuraklık ve tedarik zinciri kırılmaları. • BİYOÇEŞİTLİLİK KAYBI ve plastik kirliliği. • SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA AMAÇLARI (SKA): 17 hedef, 2030 gündemi.

Yeni Güvenlik Tehditleri

• TERÖRİZM ve radikalleşme; yabancı terörist savaşçılar sorunu. • SİBER GÜVENLİK: Kritik altyapılara saldırılar, fidye yazılımları, siber casusluk. • DEZENFORMASYON ve bilgi savaşları; derin sahte (deepfake) içerikler. • KİTLE İMHA SİLAHLARI: Nükleer yayılma (İran, Kuzey Kore programları), kimyasal silah kullanımı iddiaları. • SALGIN HASTALIKLAR: COVID-19 sonrası küresel sağlık yönetişimi ve aşı eşitsizliği tartışmaları. • ENERJİ GÜVENLİĞİ: Boru hattı politikaları, LNG, arz çeşitlendirmesi. Türkiye'nin ENERJİ KORİDORU ve TİCARET MERKEZİ olma hedefi (TANAP, TürkAkım). • YAPAY ZEKÂ ve otonom silah sistemlerinin etik-hukuki boyutu. • ÇOK KUTUPLULUK TARTIŞMALARI: ABD-Çin rekabeti, BRICS'in genişlemesi, küresel yönetişim kurumlarının reform ihtiyacı (BM Güvenlik Konseyi reformu).

Son güncelleme: 19 Ağustos 2026