Bölgesel Sorunlar

Türkiye'yi ilgilendiren bölgesel anlaşmazlıklar ve çözüm süreçleri.

KPSS Konuları › Uluslararası İlişkiler

Kıbrıs Sorunu

• 1878'de Osmanlı'dan İngiltere'ye yönetimi devredildi; 1925'te İngiliz sömürgesi oldu. • 1960 ZÜRİH VE LONDRA ANTLAŞMALARI ile Kıbrıs Cumhuriyeti kuruldu; Türkiye, Yunanistan ve İngiltere GARANTÖR devletlerdir. • 1963 'Kanlı Noel' olayları ve ortaklık devletinin fiilen sona ermesi. • 20 TEMMUZ 1974 KIBRIS BARIŞ HAREKÂTI: Garantörlük antlaşmasına dayanılarak gerçekleştirildi. • 1983: KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ ilan edildi (yalnızca Türkiye tanır). • 2004 ANNAN PLANI: Referandumda Kıbrıs Türkleri EVET (%65), Kıbrıs Rumları HAYIR (%76) dedi; plan yürürlüğe girmedi. Buna rağmen Güney Kıbrıs AB'ye üye oldu. • Günümüzde Türkiye ve KKTC İKİ DEVLETLİ ÇÖZÜM tezini savunmaktadır. • Doğu Akdeniz'deki hidrokarbon arama faaliyetleri sorunu yeni bir boyuta taşımıştır.

Ege ve Doğu Akdeniz Sorunları

TÜRKİYE-YUNANİSTAN EGE SORUNLARI: • KARASULARI genişliği (Türkiye 6 milin 12 mile çıkarılmasını CASUS BELLI sayar). • KITA SAHANLIĞI sınırlandırması. • HAVA SAHASI uyuşmazlığı (Yunanistan 10 mil hava sahası iddiası — karasuları 6 mil olmasına rağmen). • FIR HATTI sorumluluğu. • Adaların SİLAHSIZLANDIRILMIŞ statüsü (Lozan 1923 ve Paris 1947 antlaşmaları). • EGEMENLİĞİ TARTIŞMALI ADACIKLAR (Kardak krizi, 1996). DOĞU AKDENİZ: • Münhasır ekonomik bölge ve kıta sahanlığı sınırlandırması. • Hidrokarbon arama ve sondaj faaliyetleri. • 2019 TÜRKİYE-LİBYA DENİZ YETKİ ALANLARI MUTABAKAT MUHTIRASI. • Türkiye UNCLOS'a taraf değildir; hakkaniyet ilkesini savunur. • MAVİ VATAN kavramı Türkiye'nin deniz yetki alanlarına ilişkin yaklaşımını ifade eder.

Orta Doğu ve Kafkasya

ORTA DOĞU: • SURİYE: İç savaş, sınır güvenliği, terör örgütleriyle mücadele, sınır ötesi operasyonlar, göç. • IRAK: Toprak bütünlüğü, Musul-Kerkük, PKK varlığı, su sorunu. • İSRAİL-FİLİSTİN: İki devletli çözüm, Kudüs'ün statüsü, Gazze. • İRAN: Nükleer program, bölgesel rekabet, enerji ilişkileri. • SINIR AŞAN SULAR: Fırat ve Dicle üzerinde Türkiye-Suriye-Irak arasında paylaşım tartışmaları. KAFKASYA: • DAĞLIK KARABAĞ: 1991-94 I. Karabağ Savaşı'nda Ermenistan işgali; 2020 II. KARABAĞ SAVAŞI'nda Azerbaycan toprakların büyük bölümünü geri aldı; 2023'te bölge tamamen Azerbaycan denetimine geçti. • 2021 ŞUŞA BEYANNAMESİ: Türkiye-Azerbaycan müttefiklik ilişkileri. • ZENGEZUR KORİDORU projesi. • Türkiye-Ermenistan normalleşme görüşmeleri sürmektedir.

Balkanlar, Orta Asya ve Diğer Alanlar

BALKANLAR: • 1990'lar: Yugoslavya'nın dağılması, Bosna Savaşı (Srebrenitsa soykırımı), Kosova müdahalesi. • Türkiye'nin bölgeye yönelik istikrar, yatırım ve kültürel diplomasi politikaları. • Bosna-Hersek'in karmaşık yönetim yapısı ve AB süreci. ORTA ASYA ve TÜRK DÜNYASI: • SSCB sonrası bağımsızlaşan Türk cumhuriyetleriyle ilişkiler. • TÜRK DEVLETLERİ TEŞKİLATI (eski adıyla Türk Konseyi): Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan; Türkmenistan ve Macaristan gözlemci. • TİKA, Yunus Emre Enstitüsü, Türk Akademisi gibi kurumlar aracılığıyla iş birliği. DİĞER: • Karadeniz güvenliği ve MONTRÖ SÖZLEŞMESİ'nin uygulanması. • Afrika açılımı: Diplomatik temsilcilik ağının genişletilmesi, ticaret ve savunma iş birliği. • Kutuplar ve uzay gibi yeni alanlarda uluslararası rejim tartışmaları.

Son güncelleme: 19 Ağustos 2026