Yazım Kuralları

Büyük harf, birleşik sözcük, sayı, kısaltma ve ek yazımı kuralları.

Özet

Büyük harf, birleşik sözcük, sayı, kısaltma ve ek yazımı kuralları.

Büyük Harflerin Kullanımı

BÜYÜK YAZILIR: • Cümle başları, özel adlar (Ahmet, Ankara, Türkçe). • Kurum, kuruluş, kuruluş adları: Türk Dil Kurumu, Sağlık Bakanlığı. • Kitap, dergi, gazete adlarının HER SÖZCÜĞÜ: 'Yaban', 'Çalıkuşu', 'Nutuk'. • Gezegen ve yıldız adları (Dünya, Güneş, Ay — ASTRONOMİ terimi olarak). • Din ve mezhep adları: İslamiyet, Müslüman, Hristiyanlık. • Tarihî olay ve dönem adları: Kurtuluş Savaşı, Lale Devri, Cumhuriyet. • Levha ve tabelalarda. • Millet, boy, oymak adları: Türk, Alman, Oğuz. KÜÇÜK YAZILIR: • Yön adları tek başına: kuzey, güney, doğu, batı. ANCAK bölge adı olursa büyük: 'Doğu Anadolu', 'Batı Trakya'. • Ay ve gün adları BELİRLİ BİR TARİHLE kullanılmıyorsa: 'Nisan ayında geldim.' / ✓ '23 Nisan 1920' • 'dünya, güneş, ay' gerçek anlamda kullanılırsa: 'Bugün güneş çok yakıyor.' • Renk, dil dışı sıfatlar.

Birleşik Sözcüklerin Yazımı

BİTİŞİK YAZILIR: • Ses düşmesi/türemesi olanlar: kaynana (kayın+ana), pazartesi, cumartesi, nasıl (ne+asıl), niçin. • Anlam kaymasına uğrayanlar: hanımeli, aslanağzı, kuşburnu, imambayıldı, dedikodu. • '-a/-e, -i, -ip, -ir' ile kurulanlar: gelgit, çekyat, uyurgezer, kaptıkaçtı. • Yardımcı fiillerle kurulan ve SES DÜŞMESİ/TÜREMESİ olanlar: kaybolmak, affetmek, hissetmek, zannetmek. • Renk + isim: karafatma. Yön + isim: kuzeybatı. • 'bir, her, hiç, ne' ile: birçok, birkaç, herhangi, hiçbir, hiçkimse (hiç kimse ayrı!). AYRI YAZILIR: • Yardımcı fiillerle kurulan ve ses olayı OLMAYANLAR: yardım etmek, not almak, terk etmek. • Deyimler: göz atmak, kulak vermek. • 'ne… ne' bağlacı, 'her gün, her zaman, bir gün'.

Sayıların ve Kısaltmaların Yazımı

SAYILAR: • Metin içinde AYRI yazılır: 'İki yüz elli lira.' • Sayılara getirilen ekler KESME ile ayrılır: '1985'te', '5'inci', '30'a' • Sıra sayıları ya yazıyla ya nokta ile: 'beşinci' veya '5.' (5'inci de kullanılabilir) • Saat ve dakika NOKTA ile: 'Saat 09.30' • Yüzde ve para birimleri: '%25', '150 TL' KISALTMALAR: • Büyük harfle yapılan kısaltmalarda EKLER OKUNUŞA göre gelir ve KESME ile ayrılır: 'TBMM'ye' (Te-Be-Em-Em-ye), 'TDK'nin', 'ABD'de' • Küçük harfle yapılan kısaltmalarda nokta konur: 'Dr.', 'Prof.', 'vb.', 'sf.' • Ölçü birimlerinde nokta KONMAZ: 'cm', 'kg', 'm', 'l' KESME İŞARETİ (') KULLANIMI: • Özel adlara gelen ÇEKİM eklerini ayırır: 'Ankara'ya', 'Ali'nin' • YAPIM EKİ ve ondan sonraki ekler KESME İLE AYRILMAZ: 'Türkçe' (Türk+çe), 'Ankaralı', 'Avrupalıların' • Kurum adlarına gelen ekler kesme ile AYRILMAZ: 'Türk Dil Kurumundan'

Sık Yapılan Yazım Hataları

DOĞRU ↔ YANLIŞ: • herkes ↔ herkez ✗ • yalnız ↔ yanlız ✗ • yanlış ↔ yalnış ✗ • sürpriz ↔ süpriz ✗ • kurtuluş ↔ kurtuluş ✓ (dikkat) • eşofman ↔ eşortman ✗ • orijinal ↔ orjinal ✗ • dinozor ↔ dinazor ✗ • makine ↔ makina (ikisi de kullanılır, TDK 'makine') • egzoz ↔ egzost ✗ • klavye ↔ klavye ✓ • şoför ↔ şöför ✗ • kaymakamlık, başkanlık gibi unvanlar küçük. 'DE/DA' ve 'Kİ' AYRIMI (en çok sorulan): • Bağlaç 'de/da' AYRI: 'Ali de geldi.' (dahi anlamı) • Bulunma eki '-de/-da' BİTİŞİK: 'Evde kaldı.' • Bağlaç 'ki' AYRI: 'Öyle yorgundum ki uyuyakaldım.' • İlgi zamiri/sıfat yapan '-ki' BİTİŞİK: 'seninki', 'yarınki' • 'oysaki, mademki, halbuki, sanki, çünkü, belki' → BİTİŞİK (kalıplaşmış)

de/da, ki, mi — ve Kesme İşareti

• 'DE/DA': BAĞLAÇ ayrı yazılır; cümleden çıkarılınca anlam bozulmaz; 'ta/te' olmaz → 'Ben de geldim.' BULUNMA HÂLİ EKİ bitişik yazılır; sert ünsüzden sonra '-te/-ta' olur → 'Evde', 'kitapta'. Özel adlara gelen hâl eki KESME ile ayrılır → 'Ankara'da'. • 'Kİ': BAĞLAÇ ayrı → 'Biliyorum ki gelecek.' İLGİ ZAMİRİ ve SIFAT YAPAN '-ki' bitişik → 'benimki', 'yarınki'. KALIPLAŞMIŞLAR bitişik: oysaki, mademki, halbuki, sanki, belki, çünkü. • SORU EKİ 'Mİ' her zaman AYRI yazılır; sonraki ek BİTİŞİK → 'Geliyor musun?' • KESME İŞARETİ: Özel adlara gelen ÇEKİM ekleri ayrılır. YAPIM EKLERİ ve sonrasındaki çekim ekleri AYRILMAZ → 'Türkçenin', 'Ankaralı', 'Avrupalılaşmak'. Kurum, kuruluş ve kanun adlarına gelen ekler kesmeyle AYRILMAZ → 'Türkiye Büyük Millet Meclisine'. • SAYILAR: Metinde harfle yazılır. Sıra sayıları 'beşinci' veya '5.' şeklindedir — '5'inci' YANLIŞTIR. • KISALTMALAR: Büyük harfli kısaltmalara gelen ek OKUNUŞA göre → 'TBMM'ye', 'TDK'nin'. • BİRLEŞİK YAZILANLAR: Ses düşmesi olanlar (kaynana, kahvaltı, nasıl, niçin, pazartesi), anlam kayması olanlar (hanımeli, aslanağzı, denizaltı). • AYRI YAZILANLAR: Ses olayı OLMAYAN yardımcı fiilli birleşikler ('yardım etmek', 'not almak').

Püf Noktaları

Yön adları tek başına küçük, bölge adı olursa büyük yazılır.
Yapım ekinden sonra kesme işareti KULLANILMAZ ('Türkçe', 'Ankaralı').
Kurum adlarına gelen ekler kesme ile ayrılmaz.
Ölçü birimi kısaltmalarında nokta konmaz (kg, cm, m).
'hiçbir' bitişik ama 'hiç kimse' ayrı yazılır.
Saat ve dakika arasına NOKTA konur (09.30).
Bağlaç 'de/da' ve 'ki' ayrı, ek olanlar bitişik yazılır.
Özel ada gelen yapım eki kesmeyle ayrılmaz: Türkçenin, Ankaralı.
Kurum adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmaz.
'5'inci' yanlıştır; '5.' veya 'beşinci' doğrudur.
Soru eki 'mi' ayrı, ondan sonraki ek bitişik yazılır.

Yazım Kuralları Örnek Soruları ve Çözümleri

Bu konuda uygulamada 194 soru var — 49 kolay, 61 orta, 84 zor.

1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'de/da' bağlacı yanlış yazılmıştır?

A) Hem güzel hem de akıllıydı.
B) Okula da uğradı.
C) Sende para var mı? ✓
D) Ben de gelmek istiyorum.
E) O da bizimle geldi.

Çözüm: 'Sende' kelimesinde 'de' ek olarak kullanılmıştır ve bu doğrudur (sen+de = sende, yani 'senin üzerinde' anlamında). Ancak diğer seçeneklerle kıyaslandığında bu seçenek anlam olarak ek işlevinde olduğundan ayrı yazılmaz. Cümle 'Sen de para var mı?' şeklinde bağlaç işleviyle yazılsaydı ayrı yazılmalıydı.

2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde '-de/-da' ile '-ki' ekinin yazımında yanlışlık yapılmıştır?

A) Masadaki kitabı yarınki sınav için getir. ✓
B) Dündeki toplantıda önemli kararlar alındı.
C) Türkiye'deki üniversiteler hızla gelişiyor.
D) Evdeki hesap çarşıya uymaz.
E) Bugünkü hava çok güzeldi.

Çözüm: E seçeneğinde 'masadaki' ve 'yarınki' sözcüklerinin her ikisi de doğru yazılmıştır. '-deki' eki, bulunma hâli eki '-de' ile '-ki' ekinin birleşiminden oluşur ve bitişik yazılır. 'Yarınki' ise zaman zarfına gelen '-ki' ekiyle oluşmuş sıfat olup bitişik yazılması doğrudur. Bu seçeneklerin tamamında yazım doğrudur; soru öğrencinin bu ekleri ne kadar iyi ayırt ettiğini sınamaktadır. Dikkat: '-ki' her zaman bitişik yazılmaz; 'oysa ki, hâlbuki' gibi örnekler farklı kurallara tabidir.

3. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde 'de/da' bağlacı ile '-de/-da' yer-yön hâl eki birlikte ve her ikisi de doğru biçimde kullanılmıştır? A) Evde de okulda da rahat edemiyordu. B) Sende de bu duygu var da bilmiyorum. C) Orda da bekledi, burda da bekledi. D) Dağda da ovada da yağmur yağıyordu. E) Okulda da evde de çalışmak gerekiyor.

A) Okulda da evde de çalışmak gerekiyor.
B) Evde de okulda da rahat edemiyordu.
C) Orda da bekledi, burda da bekledi.
D) Dağda da ovada da yağmur yağıyordu. ✓
E) Sende de bu duygu var da bilmiyorum.

Çözüm: 'Dağda da ovada da' ifadesinde 'dağda' ve 'ovada' sözcüklerindeki '-da' ekleri yer-yön hâl eki olup sözcüğe bitişik yazılmıştır; 'da' sözcükleri ise bağlaç olup ayrı yazılmıştır. Bu yapı TDK yazım kurallarına tamamen uygundur. A ve E seçenekleri de görünürde doğru olmakla birlikte B seçeneğindeki 'var da bilmiyorum' kullanımında 'da' bağlacı anlam bakımından tartışmalıdır. C seçeneğinde 'orda' ve 'burda' yazımları yanlıştır; doğruları 'orada' ve 'burada'dır. D seçeneği hem hâl eki hem bağlaç kullanımı açısından en açık, hatasız ve çift örnekli doğru yapıyı sergilemektedir.

Bu konudan soru çöz

Soruları Aç Türkçe Konuları

Reklam

16.000+ soru, bilgi kartları, denemeler ve oyunlar — ücretsiz

Uygulamayı Aç Deneme Çöz

Son güncelleme: 20 Eylül 2026