Cümlede Anlam

Cümlenin anlam özellikleri, neden-sonuç, amaç-sonuç, koşul, karşılaştırma ve yorum ilişkileri.

KPSS Konuları › Türkçe

Anlam İlişkileri

• NEDEN-SONUÇ (SEBEP-SONUÇ): 'için, -dan dolayı, -diği için, ile' 'Yağmur yağdığı İÇİN maç ertelendi.' (neden: yağmur / sonuç: erteleme) Test: 'Niçin?' sorusunun cevabı gerçekleşmiş bir durumsa neden-sonuç. • AMAÇ-SONUÇ: 'için, diye, üzere, -mek amacıyla' 'Sınavı kazanmak İÇİN çok çalıştı.' (amaç henüz gerçekleşmemiş) AYIRT ETME: Neden GERÇEKLEŞMİŞTİR, amaç HENÜZ GERÇEKLEŞMEMİŞTİR/isteğe bağlıdır. • KOŞUL (ŞART): '-se, -sa, -ince, -dikçe, ancak, yeter ki' 'Erken gelirSEN sinemaya gideriz.' • KARŞILAŞTIRMA: 'gibi, kadar, daha, en, göre' 'Ali, Ahmet'ten DAHA çalışkandır.' DİKKAT: İki varlık/durum karşılaştırılmalıdır. • DEĞİŞİKLİK/DÖNÜŞÜM: 'artık, artık değil, artık…-di' • EŞ ZAMANLILIK: '-ken, -ince, -diğinde'

Cümlenin Anlam Özellikleri

• ÖZNEL YARGI: Kişiden kişiye değişir, doğruluğu kanıtlanamaz. 'Bu, yılın en güzel filmiydi.' • NESNEL YARGI: Kanıtlanabilir, herkes için aynıdır. 'Film 120 dakika sürüyor.' • KESİNLİK: 'Mutlaka gelecek.' • OLASILIK (İHTİMAL): 'Belki, galiba, sanırım, olabilir.' • TAHMİN: 'Bu havada yağmur yağar herhâlde.' • VARSAYIM: 'Diyelim ki, tut ki, farz edelim.' • ÖNERİ (TAVSİYE): 'Bence şu kitabı okumalısın.' • ELEŞTİRİ: Olumsuz yön belirtme. 'Anlatımı akıcı ama olay örgüsü zayıf.' • ÖZ ELEŞTİRİ: Kişinin kendini eleştirmesi. 'Yeterince çalışmadığımı itiraf ediyorum.' • YAKINMA (ŞİKÂYET): 'Bu gürültüden hiç çalışamıyorum.' • PİŞMANLIK: 'Keşke o işi kabul etmeseydim.' • HAYIFLANMA, SİTEM, KÜÇÜMSEME, ÖN YARGI, ENDİŞE, TASARI, HOŞGÖRÜ.

Anlatım Biçimleri

• AÇIKLAYICI ANLATIM: Bilgi vermek amaçlanır, nesnel dil kullanılır. • TARTIŞMACI ANLATIM: Okurun düşüncesini değiştirmek amaçlanır, karşıt görüş çürütülür. • BETİMLEYİCİ (TASVİRÎ) ANLATIM: Sözcüklerle resim çizilir; sıfatlar yoğundur, duyulara seslenir. • ÖYKÜLEYİCİ (HİKÂYE EDİCİ) ANLATIM: Olay, kişi, yer, zaman vardır; hareket bildirir. DÜŞÜNCEYİ GELİŞTİRME YOLLARI: • TANIMLAMA: 'Nedir?' sorusuna cevap verir. • ÖRNEKLENDİRME: Somut örnekler verilir. • KARŞILAŞTIRMA: İki şey benzer/farklı yönleriyle ele alınır. • TANIK GÖSTERME: Uzman/ünlü kişinin sözü doğrudan aktarılır (tırnak içinde, isim belirtilir). • SAYISAL VERİLERDEN YARARLANMA: İstatistik, oran, rakam. • BENZETME: Aralarında ilgi kurulan iki şeyden biri diğerine benzetilir.

Cümle Yorumlama

• CÜMLENİN KONUSU: 'Neden söz ediliyor?' • ANA DÜŞÜNCE: Yazarın vermek istediği asıl mesaj. • CÜMLEDEN ÇIKARILABİLECEK/ÇIKARILAMAYACAK YARGI: Cümlede AÇIKÇA veya DOLAYLI olarak söylenen mi? Kural: Cümlede olmayan bir bilgi 'çıkarılamaz'. Yorum eklenmemelidir. • CÜMLE TAMAMLAMA: Boşluğun öncesi ve sonrasındaki bağlaçlara dikkat edilir. 'ama, fakat, ancak' → zıtlık; 'çünkü' → gerekçe; 'bu nedenle' → sonuç. • CÜMLE OLUŞTURMA/SIRALAMA: Giriş cümlesi bağlaç ve zamirle başlamaz. • DUYGU/DÜŞÜNCE AYRIMI: 'Özlem, sevinç, korku' duygu; 'öneri, eleştiri, saptama' düşünce.

Son güncelleme: 19 Ağustos 2026