Anlatım Bozuklukları

Anlama ve yapıya dayalı anlatım bozuklukları ve düzeltme yolları.

KPSS Konuları › Türkçe

Anlama Dayalı Bozukluklar

• GEREKSİZ SÖZCÜK KULLANIMI: Aynı anlamı veren sözcüklerin bir arada kullanılması. ✗ 'Yukarıya yukarı çıktı.' ✗ 'Karşılıklı anlaştılar.' (anlaşmak zaten karşılıklıdır) ✗ 'Bu sorunun çözümünü çözemedim.' • ANLAMCA ÇELİŞEN SÖZLER: ✗ 'Kesinlikle sanırım gelecek.' (kesinlik + olasılık çelişkisi) ✗ 'Tam üç yıla yakın çalıştım.' (tam + yakın) • SÖZCÜĞÜN YANLIŞ ANLAMDA KULLANILMASI: ✗ 'Bu ilaç hastalığı iyileştirdi.' → 'iyileştirdi' yerine 'geçirdi' ✗ 'Yolcuların çoğunluğu yaşlıydı.' → 'çoğunluğu' yerine 'çoğu' • DEYİMİN YANLIŞ KULLANILMASI: ✗ 'Sınavı kazanınca pişmiş aşa su kattı.' (deyim yanlış bağlamda) • MANTIK HATASI / SIRALAMA YANLIŞLIĞI: ✗ 'Cesedi ambulansla hastaneye kaldırıldı, tedavi altına alındı.' ✗ 'Önce cenaze namazı kılındı, sonra vefat etti.' • NOKTALAMA EKSİKLİĞİNDEN DOĞAN ANLAM BELİRSİZLİĞİ: ✗ 'Genç adama seslendi.' → 'Genç, adama seslendi.'

Yapıya Dayalı Bozukluklar — Özne ve Yüklem

• ÖZNE-YÜKLEM UYUMSUZLUĞU: Tekil özne → tekil yüklem, çoğul özne → çoğul yüklem (insan için). ✗ 'Öğrenciler geldi.' değil ✓ 'Öğrenciler geldiler.' (insan çoğul öznede yüklem çoğul olabilir) Cansız varlıklar ve hayvanlarda yüklem TEKİL olur: ✓ 'Kuşlar uçtu.' ✗ 'Kuşlar uçtular.' • ÖZNE EKSİKLİĞİ: ✗ 'Kitabı okudu ve çok beğenildi.' → 'okudu'nun öznesi (o), 'beğenildi'nin öznesi (kitap) farklı. ✓ 'Kitabı okudu ve kitap çok beğenildi.' • YÜKLEM EKSİKLİĞİ: ✗ 'Ben sinemaya, kardeşim tiyatroya gitti.' → 'Ben sinemaya gittim, kardeşim tiyatroya gitti.' • YÜKLEM UYUMSUZLUĞU (ek fiil eksikliği): ✗ 'O çalışkan, biz tembeliz.' → 'O çalışkandır, biz tembeliz.'

Yapıya Dayalı Bozukluklar — Tümleç ve Tamlama

• NESNE EKSİKLİĞİ: ✗ 'Kitabı aldım ve okudum.' ✓ (aynı nesne, sorun yok) ✗ 'Onu sevdim ve güvendim.' → 'güvenmek' nesne değil dolaylı tümleç ister. ✓ 'Onu sevdim ve ona güvendim.' • DOLAYLI TÜMLEÇ EKSİKLİĞİ: ✗ 'Kardeşimi çok sever, güvenirim.' ✓ 'Kardeşimi çok sever, ona güvenirim.' • TAMLAMA YANLIŞLIĞI: ✗ 'Türk ve Fransız Edebiyatı' → ✓ 'Türk Edebiyatı ve Fransız Edebiyatı' ✗ 'ekonomik ve siyaset sorunları' → ✓ 'ekonomik ve siyasi sorunlar' • EK YANLIŞLIĞI: ✗ 'Öğretmenler günü kutlandı.' → ✓ 'Öğretmenler Günü kutlandı.' ✗ 'Bu konuda bilgim yoktur.' / hâl eki hataları • ZAMİR EKSİKLİĞİ: ✗ 'Evi çok beğendim, güzelliği herkesi etkiledi.' → belirsizlik varsa zamir eklenmeli.

Diğer Sık Bozukluklar

• ÇATI UYUŞMAZLIĞI: Bağlı cümlelerde biri etken diğeri edilgense. ✗ 'Odayı temizledi ve düzenlendi.' ✓ 'Odayı temizledi ve düzenledi.' • FİİLİMSİ (EYLEMSİ) YANLIŞLIĞI: ✗ 'Yemek yiyip, sohbet ettik.' → '-ip' zarf-fiilinden sonra virgül gelmez. • GEREKSİZ YARDIMCI FİİL: ✗ 'Kabul etmek zorunda kaldım.' (doğru) / ✗ 'Hasta olmuş bulunmaktadır.' (gereksiz) • SÖZCÜĞÜN YERİNDE KULLANILMAMASI (yer değiştirme): ✗ 'Yalnız seni bekliyorum burada.' → vurgu ve anlam kayması. • KARŞILAŞTIRMA HATASI: ✗ 'Bu şehir diğer şehirlerden daha kalabalıktır.' (kendisi de o gruba dahil) → 'diğer şehirlerin çoğundan' • ATASÖZÜ/DEYİM İLE ANLATIM UYUMSUZLUĞU.

Son güncelleme: 19 Ağustos 2026