Mudanya ve Lozan

Mudanya Ateşkesi, Lozan Konferansı, çözülen ve çözülemeyen sorunlar.

KPSS Konuları › Tarih

Mudanya Ateşkes Antlaşması (11 Ekim 1922)

• Taraflar: TBMM (İsmet Paşa), İngiltere, Fransa, İtalya. Yunanistan imzalamadı ama kararlara uydu. • KARARLAR: - Yunanistan Doğu Trakya'yı 15 gün içinde boşaltacak (Meriç'e kadar). - Doğu Trakya SAVAŞ YAPILMADAN TBMM'ye bırakıldı. - İstanbul ve Boğazlar TBMM yönetimine bırakılacak (barış antlaşmasına kadar İtilaf askerleri kalacak). • ÖNEMİ: - Kurtuluş Savaşı'nın SİLAHLI mücadele safhası sona erdi. - TBMM Avrupa devletlerince siyasi olarak tanındı. - Osmanlı Devleti hukuken sona erme sürecine girdi → SALTANAT KALDIRILDI (1 Kasım 1922).

Lozan Konferansı ve Antlaşma (24 Temmuz 1923)

• Konferansa Türkiye adına İSMET PAŞA başkanlığında heyet katıldı. • İtilaf Devletleri hem TBMM'yi hem İstanbul Hükümeti'ni çağırarak ikilik yaratmak istedi → bu, SALTANATIN KALDIRILMASINI hızlandırdı. • Konferans 20 Kasım 1922'de başladı; KAPİTÜLASYONLAR ve MUSUL yüzünden 4 Şubat 1923'te kesildi; 23 Nisan 1923'te yeniden başladı. • 24 TEMMUZ 1923'te imzalandı.

Lozan'da Çözülen Konular

• KAPİTÜLASYONLAR: KESİN OLARAK KALDIRILDI (Türk tarafının en büyük kazanımı). • SINIRLAR: Suriye sınırı (1921 Ankara Antlaşması esas), Irak sınırı hariç belirlendi. Batı sınırı Meriç Nehri; KARAAĞAÇ savaş tazminatı olarak Türkiye'ye verildi. • AZINLIKLAR: Türkiye'deki gayrimüslimler Türk vatandaşı sayıldı; Batı Trakya Türkleri ve İstanbul Rumları hariç NÜFUS MÜBADELESİ kabul edildi. • OSMANLI BORÇLARI: Osmanlı'dan ayrılan devletler arasında paylaştırıldı; Türkiye'ye düşen kısım TAKSİTLE ve TÜRK LİRASI ile ödenecek şekilde karara bağlandı (1954'te bitti). • PATRİKHANE: Siyasi yetkileri kaldırıldı, İstanbul'da kalmasına izin verildi; ekümeniklik iddiası kabul edilmedi. • SAVAŞ TAZMİNATI: Yunanistan'dan Karaağaç alındı. • YABANCI OKULLAR: Türk kanunlarına tabi olacak.

Lozan'da Çözülemeyen Sorunlar

• MUSUL: İngiltere ile ikili görüşmelere bırakıldı. 1926 ANKARA ANTLAŞMASI ile Musul IRAK'A (İngiltere mandası) bırakıldı — petrol gelirinin %10'u 25 yıl Türkiye'ye verilecekti (sonra toplu ödemeyle kapatıldı). Şeyh Sait İsyanı bu süreci olumsuz etkilemiştir. • BOĞAZLAR: Başkanı Türk olan uluslararası bir KOMİSYONA bırakıldı, askerden arındırıldı → EGEMENLİĞİ ZEDELİYORDU. 1936 MONTRÖ SÖZLEŞMESİ ile Türkiye tam egemenlik kazandı. • HATAY: Fransa mandasındaki Suriye'ye bırakıldı. 1939'da referandum ve TBMM kararıyla Türkiye'ye katıldı. • YUNANİSTAN İLE NÜFUS MÜBADELESİ uygulamaları (etabli sorunu) 1930'da çözüldü. • ONİKİ ADA: İtalya'da kaldı; II. Dünya Savaşı sonrası (1947) Yunanistan'a verildi.

Son güncelleme: 19 Ağustos 2026