Genel Muhasebe

Muhasebenin temel kavramları, hesap işleyişi ve muhasebe süreci.

KPSS Konuları › Muhasebe

Temel Kavramlar ve Muhasebe Denkliği

MUHASEBE: İşletmenin malî nitelikteki olaylarını kaydeden, sınıflandıran, özetleyen ve yorumlayan bilim dalı. TEMEL MUHASEBE DENKLİĞİ: VARLIKLAR (Aktif) = KAYNAKLAR (Pasif) VARLIKLAR = BORÇLAR (Yabancı Kaynak) + ÖZ KAYNAK MUHASEBENİN TEMEL KAVRAMLARI (12 adet): Sosyal sorumluluk, KİŞİLİK, İŞLETMENİN SÜREKLİLİĞİ, DÖNEMSELLİK, parayla ölçülme, MALİYET ESASI, tarafsızlık ve belgelendirme, TUTARLILIK, TAM AÇIKLAMA, İHTİYATLILIK (muhafazakârlık), ÖNEMLİLİK, ÖZÜN ÖNCELİĞİ. • DÖNEMSELLİK: Faaliyetler belirli dönemlere bölünür ve her dönemin geliri-gideri o döneme ait olur. • İHTİYATLILIK: Muhtemel giderler ve zararlar için karşılık ayrılır; muhtemel gelirler kayda alınmaz.

Hesap Kavramı ve İşleyişi

HESAP: Aynı nitelikteki işlemlerin izlendiği çizelge. Sol taraf BORÇ, sağ taraf ALACAK. HESAPLARIN İŞLEYİŞ KURALI: • AKTİF (Varlık) HESAPLARI: Artış BORÇ, azalış ALACAK tarafına. Kalan (bakiye) BORÇ kalanı verir. • PASİF (Kaynak) HESAPLARI: Artış ALACAK, azalış BORÇ tarafına. Kalan ALACAK kalanı verir. • GİDER HESAPLARI: Aktif gibi işler (artış borç). • GELİR HESAPLARI: Pasif gibi işler (artış alacak). ÇİFT TARAFLI KAYIT: Her işlemde en az bir hesap borçlandırılır, en az bir hesap alacaklandırılır. BORÇ TOPLAMI = ALACAK TOPLAMI. MUHASEBE SÜRECİ: Açılış bilançosu → Yevmiye (günlük) defteri → Büyük defter (defter-i kebir) → Mizan → Envanter işlemleri → Malî tablolar (bilanço + gelir tablosu) → Kapanış kaydı

Defterler ve Belgeler

TUTULMASI ZORUNLU DEFTERLER: • YEVMİYE DEFTERİ (Günlük defter): İşlemler tarih sırasıyla kaydedilir. İlk kayıt burada yapılır. • DEFTER-İ KEBİR (Büyük defter): Yevmiye kayıtları hesaplara aktarılır. • ENVANTER DEFTERİ: Dönem sonu sayım ve değerlemeleri. MİZAN: Hesapların borç-alacak toplamlarını ve kalanlarını gösteren çizelge. Aylık düzenlenir. • Genel geçici mizan, kesin mizan. • Mizanda BORÇ TOPLAMI = ALACAK TOPLAMI ve BORÇ KALANI = ALACAK KALANI olmalıdır. BELGELER: Fatura, irsaliye, serbest meslek makbuzu, gider pusulası, müstahsil makbuzu, perakende satış fişi, ücret bordrosu, çek, senet. FATURA: Satılan mal veya yapılan iş karşılığında düzenlenir; 7 gün içinde düzenlenmelidir.

Ticari Mal Hareketleri

İki yöntem vardır: • ARALIKLI (DEVRESEL) ENVANTER YÖNTEMİ: - Alışlar 153 TİCARİ MALLAR hesabına borç yazılır. - Satışlar 600 YURT İÇİ SATIŞLAR hesabına alacak yazılır. - Satılan malın maliyeti DÖNEM SONUNDA hesaplanır. - SMM = Dönem başı stok + Dönem içi alışlar − Dönem sonu stok • DEVAMLI (SÜREKLİ) ENVANTER YÖNTEMİ: - Her satışta hem satış hem MALİYET kaydı yapılır. - 621 SATILAN TİCARİ MALLAR MALİYETİ hesabı anında çalışır. - Stok durumu her an bilinir. STOK DEĞERLEME YÖNTEMLERİ: • FIFO (İlk giren ilk çıkar): Enflasyonda maliyet düşük, kâr YÜKSEK çıkar. • LIFO (Son giren ilk çıkar): Enflasyonda maliyet yüksek, kâr DÜŞÜK çıkar. (VUK'ta kabul edilmez) • ORTALAMA MALİYET yöntemi.

Son güncelleme: 19 Ağustos 2026