Türk Vergi Sistemi

Gelir, kurumlar, KDV ve diğer vergilerin temel özellikleri.

KPSS Konuları › Maliye

Gelir Vergisi

GELİR VERGİSİ: GERÇEK KİŞİLERİN bir takvim yılında elde ettiği kazanç ve iratların safi tutarı üzerinden alınır. ARTAN ORANLIDIR. GELİR UNSURLARI (7 adet): 1) TİCARİ KAZANÇ 2) ZİRAİ KAZANÇ 3) ÜCRET 4) SERBEST MESLEK KAZANCI 5) GAYRİMENKUL SERMAYE İRADI (kira) 6) MENKUL SERMAYE İRADI (faiz, kâr payı) 7) DİĞER KAZANÇ VE İRATLAR (değer artış kazançları, arızi kazançlar) MÜKELLEFİYET: • TAM MÜKELLEF: Türkiye'de yerleşmiş olanlar → yurt içi ve YURT DIŞI tüm kazançları üzerinden • DAR MÜKELLEF: Türkiye'de yerleşmemiş olanlar → SADECE Türkiye'de elde ettikleri kazançlar üzerinden BEYAN: Yıllık beyanname MART ayında verilir (basit usulde Şubat).

Kurumlar Vergisi

KURUMLAR VERGİSİ: TÜZEL KİŞİLERİN (kurumların) kazançları üzerinden alınır. DÜZ (SABİT) ORANLIDIR. MÜKELLEFLERİ: • Sermaye şirketleri (anonim, limited, sermayesi paylara bölünmüş komandit) • Kooperatifler • İktisadi kamu kuruluşları • Dernek ve vakıflara ait iktisadi işletmeler • İş ortaklıkları • Beyanname: Hesap dönemini izleyen NİSAN ayında verilir. • GEÇİCİ VERGİ: Üçer aylık dönemler hâlinde peşin ödenir. • Kâr dağıtımında ayrıca STOPAJ (kâr payı üzerinden gelir vergisi kesintisi) yapılır.

Katma Değer Vergisi (KDV) ve ÖTV

KDV: • Mal teslimi ve hizmet ifası üzerinden alınan bir HARCAMA (dolaylı) vergisidir. • Her aşamada YARATILAN KATMA DEĞER vergilendirilir. • İNDİRİM MEKANİZMASI: Ödenecek KDV = Hesaplanan KDV − İndirilecek KDV • Nihai yükü TÜKETİCİ üstlenir. • Beyan ve ödeme: İzleyen ayın 28'ine kadar (aylık dönemler). • Oranlar: %1, %10, %20 (temel oran). ÖTV (Özel Tüketim Vergisi): • Belirli mal gruplarından TEK AŞAMADA alınır. • 4 liste: (I) Petrol ürünleri, (II) Motorlu taşıtlar, (III) Alkollü içecek ve tütün, (IV) Lüks tüketim malları. • Amaç: Gelir sağlama + tüketimi yönlendirme (negatif dışsallıklar).

Diğer Vergiler ve Vergi Yargısı

SERVET ÜZERİNDEN ALINAN VERGİLER: • EMLAK VERGİSİ: Bina ve arazi; BELEDİYELERE ödenir. Mayıs ve Kasım'da iki taksit. • MOTORLU TAŞITLAR VERGİSİ (MTV): Ocak ve Temmuz'da iki taksit. • VERASET VE İNTİKAL VERGİSİ: Miras ve bağışlar üzerinden; artan oranlı. DİĞER: Damga vergisi, harçlar, gümrük vergisi, BSMV, dijital hizmet vergisi, konaklama vergisi. VERGİ USUL VE YARGI: • 213 sayılı VERGİ USUL KANUNU (VUK): Vergilendirme süreci, defter-belge, ceza hükümleri. • 6183 sayılı AATUHK: Kamu alacaklarının tahsili. • VERGİ CEZALARI: Vergi ziyaı cezası, usulsüzlük cezası, özel usulsüzlük; kaçakçılık suçları (hapis). • UZLAŞMA: Tarhiyat öncesi ve sonrası uzlaşma imkânı. • VERGİ DAVALARI: VERGİ MAHKEMELERİNDE, 30 GÜN içinde açılır. Dava açılması tahsilatı DURDURUR.

Son güncelleme: 19 Ağustos 2026