Yeni Kamu Yönetimi

YKY anlayışı, yönetişim, özelleştirme ve reform süreçleri.

KPSS Konuları › Kamu Yönetimi

Geleneksel Yönetimden YKY'ye Geçiş

GELENEKSEL KAMU YÖNETİMİ: Weberyen bürokrasi, kurallara uygunluk, girdi odaklılık, merkeziyetçilik, tekelci hizmet sunumu. YENİ KAMU YÖNETİMİ (New Public Management): 1980'lerde İngiltere (Thatcher) ve ABD (Reagan) ile yaygınlaştı. TEMEL ÖZELLİKLERİ: • İşletmecilik (managerialism) anlayışı — özel sektör teknikleri • ÇIKTI ve SONUÇ odaklılık (girdi değil) • PERFORMANS ölçümü ve yönetimi • Müşteri (vatandaş) odaklılık • Rekabet ve piyasa mekanizmaları • ÂDEMİ MERKEZİYETÇİLİK ve yetki devri • Özelleştirme ve dış kaynak kullanımı • Esneklik ve girişimcilik • Hesap verebilirlik ve saydamlık ELEŞTİRİLER: Kamu yararının ihmali, eşitlik ilkesinin zedelenmesi, vatandaşın müşteriye indirgenmesi.

Yönetişim (Governance)

YÖNETİŞİM: Kamu, özel sektör ve sivil toplumun ORTAK KARAR ALMA ve yönetim sürecine katılımı. İYİ YÖNETİŞİM İLKELERİ (Dünya Bankası / BM): • KATILIMCILIK • SAYDAMLIK (şeffaflık) • HESAP VEREBİLİRLİK • HUKUKUN ÜSTÜNLÜĞÜ • ETKİNLİK ve VERİMLİLİK • EŞİTLİK ve KAPSAYICILIK • CEVAP VEREBİLİRLİK (responsiveness) • Uzlaşma yönelimi • Stratejik vizyon YÖNETİM ↔ YÖNETİŞİM FARKI: Yönetimde tek yönlü hiyerarşik ilişki; yönetişimde çok aktörlü, YATAY ve etkileşimli ilişki vardır. E-DEVLET: Kamu hizmetlerinin elektronik ortamda sunulması. e-Devlet Kapısı, MERNİS, UYAP, e-Nabız.

Özelleştirme ve Kamu-Özel İş Birliği

ÖZELLEŞTİRME: Kamuya ait iktisadi teşebbüs ve varlıkların özel sektöre devredilmesi. AMAÇLARI: Verimliliği artırmak, kamu açığını azaltmak, sermaye piyasasını geliştirmek, devletin asli görevlerine odaklanmasını sağlamak. YÖNTEMLERİ: Blok satış, halka arz, varlık satışı, kiralama, işletme hakkı devri, mülkiyetin devri. TÜRKİYE'DE: 1984'te başladı; 4046 sayılı Kanun (1994) ile ÖZELLEŞTİRME İDARESİ BAŞKANLIĞI ve Özelleştirme Yüksek Kurulu kuruldu. KAMU-ÖZEL İŞ BİRLİĞİ (PPP): • YAP-İŞLET-DEVRET (YİD): Özel sektör yapar, belirli süre işletir, sonra devreder (köprü, otoyol, havalimanı). • YAP-İŞLET (Yİ), YAP-KİRALA-DEVRET (şehir hastaneleri). DÜZENLEYİCİ DEVLET: Devlet üretici olmaktan çıkıp DÜZENLEYİCİ ve DENETLEYİCİ role geçer (BDDK, EPDK, RK gibi bağımsız kurumlar).

Türkiye'de Kamu Yönetimi Reformları

TARİHSEL REFORM ÇALIŞMALARI: • Neumark Raporu (1949), Barker Raporu (1951) • MEHTAP Projesi (1962) • İdari Reform Danışma Kurulu Raporu (1971) • KAYA Projesi (Kamu Yönetimi Araştırması, 1991) 2000'Lİ YILLAR: • 5018 sayılı KAMU MALÎ YÖNETİMİ VE KONTROL KANUNU (2003): Stratejik planlama, performans esaslı bütçeleme, iç kontrol, mali saydamlık. • 5216 Büyükşehir Belediyesi (2004), 5393 Belediye (2005), 5302 İl Özel İdaresi (2005) Kanunları • 4982 Bilgi Edinme Hakkı Kanunu (2003) • 5176 Kamu Görevlileri Etik Kurulu (2004) • 6328 Kamu Denetçiliği Kurumu (Ombudsman, 2012) • 6360 sayılı Kanun (2012): Büyükşehir sınırları il sınırı oldu, köy ve belde belediyeleri mahalleye dönüştü. • 2017 Anayasa değişikliği: CUMHURBAŞKANLIĞI HÜKÜMET SİSTEMİ (2018'de uygulamaya girdi). ETİK İLKELER: Tarafsızlık, dürüstlük, saydamlık, hesap verebilirlik, çıkar çatışmasından kaçınma, kamu malını koruma.

Son güncelleme: 19 Ağustos 2026