Türk Kamu Yönetimi

Merkezi ve taşra teşkilatı, yerel yönetimler ve kamu tüzel kişileri.

KPSS Konuları › Kamu Yönetimi

İdarenin Bütünlüğü ve Yapısı

ANAYASAL ÇERÇEVE (md.123): İdare kuruluş ve görevleriyle BİR BÜTÜNDÜR, kanunla düzenlenir. Merkezden ve yerinden yönetim esaslarına dayanır. BÜTÜNLÜĞÜ SAĞLAYAN ARAÇLAR: • HİYERARŞİ: Aynı tüzelkişilik içinde; doğaldır, kanunla belirtilmesi gerekmez; hem hukukilik hem YERİNDELİK denetimi; üst astın yerine geçebilir. • İDARİ VESAYET: Farklı tüzelkişilikler arasında; KANUNLA öngörülür; kural olarak sadece HUKUKİLİK denetimi; yerine geçme yoktur. KAMU TÜZEL KİŞİLİĞİ: Kanunla veya CUMHURBAŞKANLIĞI KARARNAMESİ ile kurulur (2017 değişikliği).

Merkezî İdare

BAŞKENT TEŞKİLATI: • Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanı yardımcıları, bakanlıklar • Cumhurbaşkanlığı politika kurulları ve ofisleri • YARDIMCI KURULUŞLAR: DANIŞTAY, SAYIŞTAY, MİLLÎ GÜVENLİK KURULU TAŞRA TEŞKİLATI: • İL İDARESİ: Başında VALİ. - Cumhurbaşkanı kararıyla atanır. - Devletin, hükümetin ve ayrı ayrı her bakanın temsilcisidir. - İl İdare Kurulu: Vali başkanlığında. • İLÇE İDARESİ: Başında KAYMAKAM. İçişleri Bakanının önerisi, Cumhurbaşkanının onayı ile atanır (ortak kararname). • BUCAK: Bucak müdürü (fiilen uygulanmıyor). YETKİ GENİŞLİĞİ (md.126): Valiye tanınır; MERKEZDEN yönetimin yumuşatılmasıdır, yerinden yönetim DEĞİLDİR. BÖLGE KURULUŞLARI: Birden çok ili kapsayan hizmet birimleri (karayolları bölge müdürlüğü gibi).

Yerinden Yönetim Kuruluşları

YER YÖNÜNDEN YERİNDEN YÖNETİM (Mahallî İdareler): • İL ÖZEL İDARESİ: Organları — İl Genel Meclisi (karar), İl Encümeni, VALİ (yürütme başı). ⚠ Büyükşehir olan illerde KALDIRILMIŞTIR (6360 sayılı Kanun). • BELEDİYE: Nüfusu 5.000+ yerleşim yerlerinde kurulabilir; il ve ilçe merkezlerinde ZORUNLUDUR. Organları — Belediye Meclisi, Belediye Encümeni, Belediye Başkanı. • BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ: Nüfusu 750.000+ illerde. Sınırları İL SINIRIDIR. 30 büyükşehir vardır. • KÖY: Nüfusu 2.000'den az. Organları — Köy Derneği, Köy İhtiyar Meclisi, MUHTAR. Köy Kanunu 442 sayılı (1924). HİZMET YÖNÜNDEN YERİNDEN YÖNETİM: • Üniversiteler (YÖK), TRT, KİT'ler, meslek kuruluşları (TOBB, barolar, TTB), düzenleyici ve denetleyici kurumlar (BDDK, SPK, RTÜK, EPDK, Rekabet Kurumu).

Kamu Personel Rejimi ve Denetim

657 SAYILI DEVLET MEMURLARI KANUNU: • İSTİHDAM TÜRLERİ: Memur, sözleşmeli personel, işçi. • TEMEL İLKELER: SINIFLANDIRMA, KARİYER, LİYAKAT. • Hizmet sınıfları: Genel idare, teknik, sağlık, eğitim-öğretim, avukatlık, din, emniyet, yardımcı hizmetler, mülki idare amirliği. • MEMURUN ÖDEVLERİ: Sadakat, tarafsızlık, davranış ve iş birliği, emirlere uyma (kanunsuz emir yerine getirilmez — md.11), mal bildirimi. • YASAKLAR: Grev, ticaret, hediye alma, toplu şikâyet, siyasi partiye üye olma. • DİSİPLİN CEZALARI: Uyarma, kınama, aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması, DEVLET MEMURLUĞUNDAN ÇIKARMA. İDARENİN DENETİMİ: • SİYASİ DENETİM: TBMM (yazılı soru, genel görüşme, meclis araştırması/soruşturması) • İDARİ DENETİM: Hiyerarşik ve vesayet denetimi, teftiş • YARGISAL DENETİM: İdari yargı (idare ve vergi mahkemeleri, bölge idare mahkemeleri, Danıştay) • KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMAN): TBMM'ye bağlı; idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler, TAVSİYE kararı verir (bağlayıcı değildir).

Son güncelleme: 19 Ağustos 2026