Kamu Personel Rejimi

Memur statüsü, hak ve yükümlülükler, disiplin ve sosyal güvenlik.

KPSS Konuları › Kamu Yönetimi

İstihdam Türleri ve Temel İlkeler

657 SAYILI DMK'YA GÖRE İSTİHDAM TÜRLERİ: • MEMUR: Genel idare esaslarına göre asli ve sürekli kamu hizmeti gören. • SÖZLEŞMELİ PERSONEL (4/B): Belirli süreli sözleşmeyle çalışan. • İŞÇİ: İş Kanunu'na tabi. • GEÇİCİ PERSONEL (4/C — büyük ölçüde kaldırıldı) TEMEL İLKELER (md.3): • SINIFLANDIRMA: Görevler nitelik ve niteliklerine göre sınıflara ayrılır. • KARİYER: Memurun yaptığı hizmet için gerekli bilgi ve yetenekleri kazanarak yükselmesi. • LİYAKAT (Ehliyet): Hizmete girmede ve yükselmede yeterlilik esas alınır; eşit ve adil davranılır. HİZMET SINIFLARI: Genel İdare Hizmetleri, Teknik Hizmetler, Sağlık Hizmetleri, Eğitim ve Öğretim Hizmetleri, Avukatlık Hizmetleri, Din Hizmetleri, Emniyet Hizmetleri, Yardımcı Hizmetler, Mülki İdare Amirliği Hizmetleri, Millî İstihbarat Hizmetleri, Jandarma ve Sahil Güvenlik Hizmetleri.

Memurluğa Giriş ve Haklar

GENEL ŞARTLAR: • Türk vatandaşı olmak • 18 yaşını doldurmuş olmak (bir meslek edinmişse 15 yaş, kazai rüşt) • En az ortaokul mezunu olmak • Kamu haklarından mahrum bulunmamak • Belirli suçlardan mahkûm olmamak • Askerlikle ilişiği bulunmamak • Görevini yapmaya engel akıl hastalığı bulunmamak ADAYLIK: En az 1, en çok 2 yıl. Adaylık süresinde temel, hazırlayıcı eğitim ve staj yapılır. Başarısız olan görevine son verilir. MEMURUN HAKLARI: • Güvenlik (kanunda belirtilen hâller dışında görevine son verilemez) • Emeklilik, çekilme (istifa), müracaat ve şikâyet, dava açma • SENDİKA KURMA ve üye olma hakkı (GREV HAKKI YOKTUR) • İzin hakları: Yıllık izin (1-10 yıl arası 20 gün, 10 yıldan fazla 30 gün), mazeret izni, hastalık izni, aylıksız izin • Aylık, yolluk, sosyal haklar

Ödev, Yükümlülük ve Yasaklar

ÖDEV VE YÜKÜMLÜLÜKLER: • SADAKAT: Anayasaya ve kanunlara bağlılık • TARAFSIZLIK ve devlete bağlılık • Davranış ve iş birliği • Yurt dışında davranış • Amirin emrini yerine getirme: ⚠ KANUNSUZ EMİR (md.11): Memur emri yerine getirmez ve aykırılığı emri verene bildirir. Emir yazılı olarak yinelenirse yerine getirilir ve sorumluluk EMRİ VERENE aittir. ⚠ ANCAK: Konusu SUÇ TEŞKİL EDEN emir hiçbir surette yerine getirilmez; yerine getiren sorumluluktan kurtulamaz. • Mal bildiriminde bulunma • Resmî belge ve araçları koruma • Devamlılık, kılık-kıyafet kurallarına uyma YASAKLAR: • GREV yasağı • Toplu eylem ve hareketlerde bulunma yasağı • TİCARET ve kazanç getirici faaliyet yasağı • HEDİYE alma, menfaat sağlama yasağı • Gizli bilgileri açıklama yasağı • Başka iş yapma yasağı (istisnalar hariç)

Disiplin ve Sorumluluk

DİSİPLİN CEZALARI (hafiften ağıra): 1) UYARMA: Daha dikkatli olması yazıyla bildirilir. 2) KINAMA: Kusurlu sayıldığı yazıyla bildirilir. 3) AYLIKTAN KESME: Brüt aylıktan 1/30 – 1/8 arası kesinti. 4) KADEME İLERLEMESİNİN DURDURULMASI: 1-3 yıl. 5) DEVLET MEMURLUĞUNDAN ÇIKARMA: Bir daha memur olamamak üzere. • Uyarma ve kınama cezalarına karşı da YARGI YOLU AÇIKTIR (2010 Anayasa değişikliği). • Disiplin cezası verme yetkisi: Uyarma-kınama disiplin amiri, çıkarma YÜKSEK DİSİPLİN KURULU tarafından verilir. • Zamanaşımı: Uyarma-kınama-aylıktan kesme-kademe durdurma için 1 ay içinde soruşturma, 2 yıl içinde ceza; çıkarma için 6 ay içinde soruşturma. SORUMLULUK TÜRLERİ: Cezai, disiplin, malî (kusuruyla kamu zararına yol açarsa rücu edilir). GÖREVDEN UZAKLAŞTIRMA: Tedbir niteliğindedir, ceza değildir. En çok 3 ay (uzatılabilir). SOSYAL GÜVENLİK: 5510 sayılı Kanun; memurlar 4/c kapsamındadır (2008 sonrası göreve başlayanlar için tek çatı).

Son güncelleme: 19 Ağustos 2026