Üretim Yönetimi

Üretim sistemleri, kapasite, stok yönetimi ve kalite.

KPSS Konuları › İşletme

Üretim Sistemleri

ÜRETİM AKIŞINA GÖRE: • KESİKLİ (Siparişe göre) ÜRETİM: Farklı ürünler, düşük hacim, esnek makineler, nitelikli iş gücü. • SÜREKLİ (Kitle) ÜRETİM: Standart ürün, yüksek hacim, özel amaçlı makineler, montaj hattı. • PROJE TİPİ ÜRETİM: Tek ve büyük ürün (gemi, bina, köprü). • PARTİ (Yığın) ÜRETİM: Belirli miktarlarda gruplar hâlinde. ÜRETİM MİKTARINA GÖRE: Tek ürün, seri üretim, kitle üretimi. İŞ YERİ DÜZENLEME (YERLEŞİM): • ÜRÜNE GÖRE (hat tipi): Sürekli üretimde, montaj hattı. • SÜRECE GÖRE (fonksiyonel): Kesikli üretimde, benzer makineler bir arada. • SABİT POZİSYONLU: Ürün sabit, kaynaklar ona gider (gemi inşası). • HÜCRESEL YERLEŞİM: Grup teknolojisi.

Kapasite ve Planlama

KAPASİTE TÜRLERİ: • TEORİK (Maksimum) KAPASİTE: İdeal koşullarda ulaşılabilecek en yüksek üretim. • PRATİK (Normal) KAPASİTE: Gerçekçi koşullarda ulaşılabilir kapasite. • FİİLİ (Gerçek) KAPASİTE: Gerçekleşen üretim. • ATIL KAPASİTE: Kullanılmayan kapasite. KAPASİTE KULLANIM ORANI = (Fiili üretim / Kapasite) × 100 ÜRETİM PLANLAMA HİYERARŞİSİ: • Uzun dönem: Kapasite planlama, tesis yeri seçimi • Orta dönem: Ana üretim planı (MPS), toplam üretim planlama • Kısa dönem: Malzeme ihtiyaç planlaması (MRP), çizelgeleme MRP (Malzeme İhtiyaç Planlaması): Ürün ağacı ve stok bilgilerinden hareketle malzeme siparişlerini planlar. ERP (Kurumsal Kaynak Planlaması): Tüm işletme fonksiyonlarını bütünleştiren bilgi sistemi.

Stok Yönetimi

STOK TUTMA NEDENLERİ: Talep dalgalanmaları, tedarik süresi belirsizliği, ölçek ekonomisi, fiyat artışı beklentisi. STOK MALİYETLERİ: • Sipariş (hazırlık) maliyeti • Elde bulundurma (depolama) maliyeti • Elde bulundurmama (stoksuzluk) maliyeti EKONOMİK SİPARİŞ MİKTARI (ESM/EOQ): ESM = √(2 × D × S / H) D: yıllık talep, S: sipariş maliyeti, H: birim elde bulundurma maliyeti • ESM, toplam stok maliyetini MİNİMİZE eden sipariş miktarıdır. • Bu noktada sipariş maliyeti = elde bulundurma maliyeti ABC ANALİZİ: Stoklar değerine göre sınıflandırılır. • A: Az sayıda ama yüksek değerli (sıkı kontrol) • B: Orta • C: Çok sayıda ama düşük değerli (basit kontrol) TAM ZAMANINDA ÜRETİM (JIT): Stoksuz üretim, israfın önlenmesi, KANBAN sistemi. Toyota üretim sistemi.

Kalite Yönetimi

KALİTE KAVRAMI: Müşteri beklentilerini karşılama derecesi. TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ (TKY) İLKELERİ: • Müşteri odaklılık • Üst yönetimin liderliği • Tam katılım ve takım çalışması • SÜREKLİ İYİLEŞTİRME (KAİZEN) • Süreç yönetimi • Önlemeye dönük yaklaşım (hatayı ayıklamak yerine önlemek) • Verilerle yönetim KALİTE ÖNCÜLERİ: • DEMING: PUKÖ (Planla-Uygula-Kontrol Et-Önlem Al) döngüsü, 14 ilke • JURAN: Kalite üçlemesi (planlama, kontrol, iyileştirme) • CROSBY: 'Sıfır hata', 'kalite bedavadır' • ISHIKAWA: Balık kılçığı (sebep-sonuç) diyagramı, kalite çemberleri • TAGUCHI: Kayıp fonksiyonu ARAÇLAR: Pareto analizi (80/20), histogram, kontrol grafikleri, serpilme diyagramı, akış şeması. ALTI SİGMA: Milyonda 3,4 hata hedefi; DMAIC (Tanımla-Ölç-Analiz Et-İyileştir-Kontrol Et). ISO 9000: Kalite yönetim sistemi standartları.

Son güncelleme: 19 Ağustos 2026