KPSS Akademi

Medeni Hukuk

Kişiler, aile, miras ve eşya hukukunun temel kuralları.

KPSS Konuları › Hukuk

Özet

Kişiler, aile, miras ve eşya hukukunun temel kuralları.

Kişiler Hukuku

GERÇEK KİŞİLER: • Kişilik TAM VE SAĞ DOĞUMLA başlar, ÖLÜMLE sona erer. • CENİN: Sağ doğmak koşuluyla ana rahmine düştüğü andan itibaren hak ehliyetine sahiptir. • HAK EHLİYETİ: Herkeste vardır, eşittir. • FİİL EHLİYETİ ŞARTLARI: Ayırt etme gücü + ergin olma + kısıtlı olmama FİİL EHLİYETİ BAKIMINDAN: • TAM EHLİYETLİLER: Üç şartı da taşıyanlar • TAM EHLİYETSİZLER: Ayırt etme gücü OLMAYANLAR (işlemleri KESİN HÜKÜMSÜZ) • SINIRLI EHLİYETSİZLER: Ayırt etme gücü olan küçük ve kısıtlılar (yasal temsilci izniyle işlem yapar) • SINIRLI EHLİYETLİLER: Kendisine yasal danışman atananlar, evli kişiler (aile konutu) ERGİNLİK: 18 yaşın doldurulması, EVLENME, veya MAHKEME KARARI (kazai rüşt — 16 yaş). TÜZEL KİŞİLER: Dernek, vakıf, şirketler.

Aile Hukuku

EVLENME: • Evlenme yaşı: 17 (olağan), 16 (mahkeme kararıyla olağanüstü) • MUTLAK BUTLAN sebepleri: Evli olmak, ayırt etme gücünden sürekli yoksunluk, akıl hastalığı, yakın hısımlık • NİSPİ BUTLAN: Geçici ayırt etme gücü yoksunluğu, yanılma, aldatma, korkutma BOŞANMA SEBEPLERİ: • ÖZEL: Zina, hayata kast/pek kötü muamele, suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme, terk, akıl hastalığı • GENEL: Evlilik birliğinin temelinden sarsılması (şiddetli geçimsizlik), anlaşmalı boşanma MAL REJİMLERİ: • YASAL REJİM: EDİNİLMİŞ MALLARA KATILMA (1 Ocak 2002'den beri) • Seçimlik: Mal ayrılığı, paylaşmalı mal ayrılığı, mal ortaklığı SOYBAĞI: Ana ile doğumla; baba ile evlilik, tanıma veya hâkim kararıyla kurulur.

Miras Hukuku

YASAL MİRASÇILAR — ZÜMRE SİSTEMİ: • 1. ZÜMRE: Altsoy (çocuklar, torunlar) • 2. ZÜMRE: Ana-baba ve onların altsoyu (kardeşler) • 3. ZÜMRE: Büyük ana-baba ve altsoyu • Önceki zümre varsa sonraki mirasçı OLAMAZ. SAĞ KALAN EŞİN PAYI: • 1. zümre ile: 1/4 • 2. zümre ile: 1/2 • 3. zümre ile: 3/4 • Tek başına: TAMAMI SAKLI PAY (2007 değişikliği sonrası): • Altsoy: yasal miras payının 1/2'si • Ana-baba: 1/4'ü • Sağ kalan eş: 1. ve 2. zümreyle mirasçıysa TAMAMI, diğer hâllerde 3/4'ü ÖLÜME BAĞLI TASARRUFLAR: Vasiyetname (resmî, el yazılı, sözlü), miras sözleşmesi.

Eşya Hukuku

ZİLYETLİK: Bir şey üzerinde fiilî hâkimiyet. Asli/fer'i, dolaylı/dolaysız zilyetlik. MÜLKİYET: • TAŞINIR mülkiyeti: TESLİM ile geçer • TAŞINMAZ mülkiyeti: TAPU SİCİLİNE TESCİL ile geçer • Paylı (müşterek) mülkiyet: Herkesin belirli payı vardır • Elbirliği (iştirak) mülkiyeti: Paylar belirli değildir, birlikte tasarruf edilir SINIRLI AYNİ HAKLAR: • İRTİFAK HAKLARI: İntifa, oturma (sükna), üst hakkı, geçit hakkı • TAŞINMAZ YÜKÜ • REHİN HAKLARI: İpotek (taşınmaz), rehin (taşınır) TAPU SİCİLİ: Aleniyet ilkesi geçerlidir; iyi niyetli üçüncü kişiler tapu siciline güven ilkesiyle korunur.

Hak Ehliyeti ve Fiil Ehliyeti

HAK EHLİYETİ: Haklara ve borçlara sahip olabilme yeteneğidir. Sağ doğmak koşuluyla ANA RAHMİNE DÜŞTÜĞÜ ANDAN itibaren başlar, ölümle sona erer. Herkes eşit olarak sahiptir, sınırlandırılamaz. FİİL EHLİYETİ: Kendi fiilleriyle hak edinip borç altına girebilme yeteneğidir. ÜÇ ŞARTI vardır: AYIRT ETME GÜCÜ, ERGİNLİK ve KISITLI OLMAMAK. ERGİNLİK KAZANMA YOLLARI: • Yaş: 18 yaşın doldurulması • Evlenme: Evlenen kişi kendiliğinden ergin olur (17 yaşında yasal temsilci izniyle, 16 yaşında olağanüstü durumda hâkim kararıyla) • Mahkeme kararıyla (kazai rüşt): 15 yaşını dolduran küçük, yasal temsilcisinin rızasıyla mahkeme kararıyla ergin kılınabilir DÖRT GRUP: • TAM EHLİYETLİLER: Ayırt etme gücü olan, ergin ve kısıtlı olmayanlar. Her işlemi tek başına yapabilirler. • TAM EHLİYETSİZLER: Ayırt etme gücü OLMAYANLAR. İşlemleri kesin hükümsüzdür; yasal temsilcinin onayı bile geçerli kılmaz. • SINIRLI EHLİYETSİZLER: Ayırt etme gücü olan küçükler ve kısıtlılar. Kural olarak yasal temsilcinin izni gerekir. Ancak KARŞILIKSIZ KAZANMA (bağış kabulü), KİŞİYE SIKI SIKIYA BAĞLI HAKLAR ve olağan işlemleri tek başlarına yapabilirler. HAKSIZ FİİLLERİNDEN SORUMLUDURLAR. • SINIRLI EHLİYETLİLER: Kendisine yasal danışman atananlar ve evlilik birliğinde eşler; yalnız belirli işlemlerde sınırlıdırlar. KISITLILIK SEBEPLERİ: Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı, savurganlık, alkol/uyuşturucu bağımlılığı, kötü yaşama tarzı, kötü yönetim, bir yıl veya daha uzun süreli özgürlüğü bağlayıcı ceza ve kişinin kendi isteği.

Mal Rejimleri ve Boşanma Sebepleri

YASAL MAL REJİMİ: 1 Ocak 2002'den itibaren EDİNİLMİŞ MALLARA KATILMA rejimidir. Eşler sözleşmeyle mal ayrılığı, paylaşmalı mal ayrılığı veya mal ortaklığı rejimini seçebilir. EDİNİLMİŞ MAL: Evlilik süresince karşılığı verilerek elde edilen değerlerdir — çalışma karşılığı edinilenler, sosyal güvenlik ödemeleri, çalışma gücü kaybı tazminatları, kişisel malların GELİRLERİ ve bunların yerine geçen değerler. KİŞİSEL MAL: Eşin yalnız kişisel kullanımına ayrılan eşyalar, evlenmeden ÖNCE sahip olduğu mallar, MİRAS ve KARŞILIKSIZ KAZANMA (bağış) yoluyla edinilenler, manevi tazminat alacakları. DİKKAT: Miras ve bağış kişisel maldır ama bunların GELİRİ edinilmiş mal sayılır. TASFİYE: Rejim sona erince her eş, diğerinin edinilmiş mallarının yarısı üzerinde KATILMA ALACAĞINA hak kazanır. ÖZEL BOŞANMA SEBEPLERİ: • ZİNA: Öğrenmeden itibaren 6 ay, her hâlde 5 yıl içinde dava açılmalıdır. Affeden dava açamaz. • HAYATA KAST, PEK KÖTÜ veya ONUR KIRICI DAVRANIŞ: 6 ay / 5 yıl • SUÇ İŞLEME ve HAYSİYETSİZ HAYAT SÜRME: Süreye bağlı değildir • TERK: Ortak hayatı terk eden eş, en az 6 AY sürmüş ve ihtar sonuçsuz kalmışsa dava açılabilir • AKIL HASTALIĞI: En az 3 YIL sürmüş ve iyileşmesi olanaksız raporla saptanmışsa GENEL BOŞANMA SEBEBİ — EVLİLİK BİRLİĞİNİN TEMELİNDEN SARSILMASI: En çok kullanılan sebeptir. ANLAŞMALI BOŞANMA ŞARTLARI: Evliliğin en az BİR YIL sürmüş olması, eşlerin birlikte başvurması veya birinin diğerinin davasını kabul etmesi, hâkimin tarafları BİZZAT dinlemesi ve düzenlenen protokolü uygun bulması.

Püf Noktaları

Medeni Hukuk Örnek Soruları ve Çözümleri

Bu konuda uygulamada 136 soru var — 43 kolay, 45 orta, 48 zor.

1. Türk Medeni Kanunu'na göre evlat edinmede kural olarak evlat edinecek kişinin kaç yaşında olması gerekmektedir?

  1. A) 40
  2. B) 30 ✓
  3. C) 35
  4. D) 25
  5. E) 28

Çözüm: TMK m.307'ye göre evlat edinebilmek için kural olarak otuz yaşını doldurmuş olmak gerekir. Eşlerin birlikte evlat edinmesinde ise en az beş yıldır evli olmaları veya otuz yaşını doldurmuş olmaları şartı aranır.

2. Ayırt etme gücüne sahip küçük Demir (15 yaşında), yasal temsilcisi olan annesinin rızası olmaksızın bir bisiklet satın almak için satıcı ile sözleşme yapar. Annenin bu sözleşmeyi onaylamaması durumunda hukuki sonuç ne olur?

  1. A) Sözleşme geçerli olmaya devam eder çünkü Demir ayırt etme gücüne sahiptir.
  2. B) Sözleşme Demir'i bağlamaz ancak satıcıyı bağlamaya devam eder.
  3. C) Sözleşme kesin hükümsüz olur, taraflar başlangıçtaki duruma döner.
  4. D) Sözleşme iptal edilebilir hale gelir ve satıcı iptal hakkını kullanabilir.
  5. E) Sözleşme askıdaki geçersizlik halinden çıkarak kesin hükümsüzlüğe dönüşür. ✓

Çözüm: TMK m. 16 gereğince ayırt etme gücüne sahip küçüklerin yaptığı, yasal temsilci onayına bağlı sözleşmeler 'askıda hükümsüz' (ileriye dönük geçersizlik) niteliğindedir. Yasal temsilci onaylamazsa sözleşme kesin hükümsüzlüğe dönüşür. Bu durum baştan itibaren geçersizlik olan 'kesin hükümsüzlük'ten farklıdır; sözleşme onaylanana kadar askıda bekler, ret halinde kesin geçersiz olur.

3. Evlat edinme kurumuna ilişkin aşağıdaki durumların hangisinde TMK hükümleri çerçevesinde evlat edinme kesinlikle gerçekleşemez?

  1. A) Evlat edinmek isteyen kişinin altmış beş yaşını doldurmuş olması.
  2. B) Evlat edinilecek küçüğün anne ve babasının rızasının hiçbir şekilde alınamaması, ancak bunun mahkemece haklı sebebe dayandığına karar verilmesi.
  3. C) Evlat edinmek isteyen eşlerin, evlat edinilecek küçüğü iki yıl yerine yalnızca bir yıl yanlarında bulundurmuş olmaları.
  4. D) Evlat edinmek isteyen kişinin otuz yaşını doldurmuş ve bekar olması.
  5. E) Evlat edinilecek kişinin, evlat edinmek isteyenden yalnızca on altı yaş küçük olması. ✓

Çözüm: TMK m.307'ye göre küçüklerin evlat edinilmesinde evlat edinenin, evlat edinilenden en az on sekiz yaş büyük olması şarttır. Yalnızca on altı yaş fark bu asgari koşulu sağlamadığından evlat edinme gerçekleşemez. Diğer seçeneklerde: bekar olmak engel değildir (otuz yaş şartıyla yetişkin evlat edinme için de hükümler farklı işler); bir yıllık bakım koşulunun karşılanmaması dava koşulunu etkiler ancak mutlak engel oluşturmaz; anne baba rızasının mahkeme kararıyla aşılması m.312'de düzenlenmiştir; belirli bir üst yaş sınırı da kanunda öngörülmemiştir.

Bu konudan soru çöz

Soruları Aç Hukuk Konuları

Reklam

16.000+ soru, bilgi kartları, denemeler ve oyunlar — ücretsiz

Uygulamayı Aç Deneme Çöz

Son güncelleme: 20 Eylül 2026