Borçlar Hukuku

Borcun kaynakları, sözleşmeler, borca aykırılık ve sona erme.

KPSS Konuları › Hukuk

Borcun Kaynakları

1) SÖZLEŞME: Karşılıklı ve birbirine uygun irade beyanı. 2) HAKSIZ FİİL: Hukuka aykırı ve kusurlu davranışla zarar verme. Şartları: Hukuka aykırı fiil + Kusur + Zarar + İlLİYET BAĞI (nedensellik) 3) SEBEPSİZ ZENGİNLEŞME: Haklı bir sebep olmadan başkasının malvarlığından zenginleşme. DİĞER: Vekâletsiz iş görme, kanundan doğan borçlar. KUSUR TÜRLERİ: Kast, ihmal (ağır/hafif). KUSURSUZ SORUMLULUK: Adam çalıştıranın, hayvan bulunduranın, yapı malikinin sorumluluğu; tehlike sorumluluğu.

Sözleşmenin Kurulması ve Geçersizlik

KURULMA: ÖNERİ (icap) + KABUL • Öneri bağlayıcıdır; ısmarlama süresi geçerse bağlayıcılık kalkar. GEÇERSİZLİK HÂLLERİ: • KESİN HÜKÜMSÜZLÜK (butlan): Kanuna, ahlaka, kamu düzenine aykırılık; imkânsızlık; ehliyetsizlik. Baştan itibaren hükümsüzdür, herkes ileri sürebilir, zamanaşımına uğramaz. • İPTAL EDİLEBİLİRLİK: Hata (yanılma), hile (aldatma), ikrah (korkutma), aşırı yararlanma (gabin). 1 YIL içinde iptal edilmezse geçerli hâle gelir. ŞEKİL: Kural SÖZLEŞME SERBESTİSİ ve şekil serbestisidir. Bazı sözleşmeler resmî şekle tabidir (taşınmaz satışı — TAPU'da resmî senet).

Borca Aykırılık

• TEMERRÜT (Direnim): Borçlunun edimi zamanında ifa etmemesi. Alacaklı: aynen ifa + gecikme tazminatı, veya ifadan vazgeçip müspet zarar, ya da sözleşmeden dönüp menfi zarar isteyebilir. • İMKÂNSIZLIK: - Kusursuz sonraki imkânsızlık → borç SONA ERER - Kusurlu imkânsızlık → tazminat sorumluluğu • KÖTÜ İFA (ayıplı ifa) TAZMİNAT: • MÜSPET (olumlu) ZARAR: Sözleşme ifa edilseydi elde edilecek menfaat. • MENFİ (olumsuz) ZARAR: Sözleşmenin geçerli olduğuna güvenilerek yapılan masraflar. ZAMANAŞIMI: • Genel: 10 YIL • Haksız fiil: Zararı ve failin öğrenilmesinden itibaren 2 yıl, her hâlde 10 yıl • Kira, faiz gibi dönemsel edimler: 5 yıl

Özel Borç İlişkileri

• SATIŞ SÖZLEŞMESİ: Satıcı zilyetlik ve mülkiyeti devreder, alıcı bedeli öder. AYIPTAN SORUMLULUK: Alıcı gözden geçirme ve bildirim külfeti altındadır. • KİRA SÖZLEŞMESİ: Konut ve çatılı işyeri kiralarında kiracı lehine koruyucu hükümler. • HİZMET SÖZLEŞMESİ (iş sözleşmesi) • ESER SÖZLEŞMESİ: Yüklenici eseri meydana getirir. • VEKÂLET SÖZLEŞMESİ: Vekil, iş görmeyi üstlenir; ücret zorunlu değildir. • KEFALET: Yazılı şekil + kefilin sorumlu olacağı azami miktar + tarih ZORUNLUDUR. Eşin rızası aranır. - Adi kefalet (önce asıl borçluya başvurulmalı) - Müteselsil kefalet (doğrudan kefile başvurulabilir) • BAĞIŞLAMA, ÖDÜNÇ, SAKLAMA sözleşmeleri.

Son güncelleme: 19 Ağustos 2026