Kültür, Sanat ve Spor

Türk kültür mirası, sanat akımları, edebiyat ve spor organizasyonları.

KPSS Konuları › Güncel Bilgiler

Kültürel Miras

UNESCO DÜNYA MİRASI LİSTESİ'NDE TÜRKİYE: Göbeklitepe (Şanlıurfa), Çatalhöyük (Konya), Truva (Çanakkale), Efes (İzmir), Bergama (İzmir), Hierapolis-Pamukkale (Denizli), Nemrut Dağı (Adıyaman), Safranbolu (Karabük), Divriği Ulu Camii (Sivas), Hattuşa (Çorum), Ksantos-Letoon (Antalya-Muğla), İstanbul'un Tarihî Alanları, Selimiye Camii (Edirne), Bursa ve Cumalıkızık, Diyarbakır Kalesi ve Hevsel Bahçeleri, Ani (Kars), Afrodisias (Aydın), Göreme ve Kapadokya (Nevşehir), Arslantepe Höyüğü (Malatya), Gordion (Ankara). SOMUT OLMAYAN KÜLTÜREL MİRAS: Mevlevi Sema Töreni, Karagöz, Âşıklık geleneği, Nevruz, Kırkpınar yağlı güreşi, Türk kahvesi kültürü, ebru, Dede Korkut mirası, geleneksel okçuluk, minyatür, hüsn-i hat, Ahilik, Nasreddin Hoca anlatım geleneği.

Türk Edebiyatı

DÖNEMLER: • İSLAMİYET ÖNCESİ: Orhun Yazıtları, Göktürk ve Uygur metinleri, destanlar (Alp Er Tunga, Oğuz Kağan, Ergenekon, Manas). • İLK İSLAMİ ESERLER: Kutadgu Bilig (Yusuf Has Hacib), Divan-ı Lügati't Türk (Kaşgarlı Mahmud), Atabetü'l Hakayık, Divan-ı Hikmet (Ahmet Yesevi). • DİVAN EDEBİYATI: Fuzuli, Baki, Nef'i, Nedim, Şeyh Galip, Evliya Çelebi (Seyahatname). • HALK EDEBİYATI: Yunus Emre, Karacaoğlan, Köroğlu, Pir Sultan Abdal, Âşık Veysel. • TANZİMAT: Şinasi, Namık Kemal, Ziya Paşa, Ahmet Mithat Efendi, Recaizade Mahmut Ekrem. • SERVET-İ FÜNUN: Tevfik Fikret, Halit Ziya Uşaklıgil (Aşk-ı Memnu), Cenap Şahabettin. • MİLLÎ EDEBİYAT: Mehmet Emin Yurdakul, Ziya Gökalp, Ömer Seyfettin, Halide Edip Adıvar, Yakup Kadri Karaosmanoğlu (Yaban), Reşat Nuri Güntekin (Çalıkuşu). • CUMHURİYET DÖNEMİ: Nazım Hikmet, Sait Faik, Orhan Veli (Garip akımı), Sabahattin Ali, Yaşar Kemal (İnce Memed), Ahmet Hamdi Tanpınar (Huzur), Aziz Nesin, ORHAN PAMUK (2006 Nobel Edebiyat Ödülü).

Sanat ve Mimari

TÜRK-İSLAM MİMARİSİ: • Selçuklu: Kervansaraylar (Sultanhanı), medreseler (Çifte Minareli), taç kapı süslemeleri, Divriği Ulu Camii. • Osmanlı: MİMAR SİNAN — Şehzade Camii ('çıraklık'), Süleymaniye Camii ('kalfalık'), SELİMİYE CAMİİ ('ustalık eserim'). • Barok ve rokoko etkisi (Lale Devri sonrası), Balyan ailesi (Dolmabahçe Sarayı). GELENEKSEL SANATLAR: Hat (hüsn-i hat), tezhip, minyatür (Levni, Matrakçı Nasuh), ebru, çini (İznik, Kütahya), halı-kilim dokuma, cam işçiliği (çeşm-i bülbül). BATI SANAT AKIMLARI: Rönesans, Barok, Klasisizm, Romantizm, Realizm, Empresyonizm (İzlenimcilik), Ekspresyonizm, Kübizm (Picasso), Sürrealizm (Dalí), Soyut sanat. TÜRK RESMİ: Osman Hamdi Bey (Kaplumbağa Terbiyecisi), Şeker Ahmet Paşa, Bedri Rahmi Eyüboğlu, Fikret Mualla. TÜRK MÜZİĞİ: Klasik Türk müziği (Itri, Dede Efendi, Hacı Arif Bey), halk müziği, çok sesli müzik (Türk Beşleri: Cemal Reşit Rey, Ulvi Cemal Erkin, Hasan Ferit Alnar, Ahmet Adnan Saygun, Necil Kâzım Akses).

Spor

OLİMPİYATLAR: İlk modern olimpiyat 1896 Atina. Türkiye'nin olimpiyat başarıları özellikle GÜREŞ ve HALTER'de yoğunlaşır. • Ünlü sporcular: Yaşar Doğu, Hamit Kaplan, Naim Süleymanoğlu ('Cep Herkülü', 3 olimpiyat altını), Halil Mutlu, Ruhi Sarıalp, Nurcan Taylan, Şaziye Erdoğan. • Milli Takım başarıları: 2002 FIFA Dünya Kupası ÜÇÜNCÜLÜĞÜ, 2008 UEFA Avrupa Şampiyonası yarı finali, A Milli Basketbol Takımı 2010 Dünya Şampiyonası ikinciliği, 2001 Avrupa Basketbol ikinciliği. • KADIN VOLEYBOL MİLLİ TAKIMI ('Filenin Sultanları'): 2023 Avrupa Şampiyonası birinciliği ve Milletler Ligi şampiyonluğu. • Kulüp başarıları: Galatasaray 2000 UEFA Kupası ve Süper Kupa; Beşiktaş, Fenerbahçe, Trabzonspor Avrupa'da çeşitli dereceler; Anadolu Efes 2021 ve 2022 THY EuroLeague şampiyonluğu. • GELENEKSEL SPORLAR: Yağlı güreş (Kırkpınar — dünyanın en eski spor organizasyonlarından), cirit, atlı okçuluk, mangala. • Türkiye'de spordan sorumlu kurum: Gençlik ve Spor Bakanlığı.

Son güncelleme: 19 Ağustos 2026