Bilim ve Teknoloji

Bilimsel gelişmeler, uzay çalışmaları, dijital teknolojiler ve Türkiye'nin projeleri.

KPSS Konuları › Güncel Bilgiler

Temel Bilimsel Kavramlar

• BİLİMSEL YÖNTEM: Gözlem → problem → hipotez → deney → veri analizi → sonuç → teori/yasa. • TEORİ ile YASA farkı: Yasa 'ne olduğunu' tanımlar, teori 'niçin olduğunu' açıklar. Teori kanıtlanınca yasaya dönüşmez; ikisi farklı bilgi türleridir. • Önemli bilim insanları: Newton (hareket yasaları), Einstein (görelilik), Darwin (evrim), Mendel (kalıtım), Marie Curie (radyoaktivite), Aziz Sancar (2015 NOBEL KİMYA — DNA onarımı). • Türk-İslam bilginleri: İbn Sina (Tıp Kanunu), Farabi, Biruni, Harezmi (algoritma), Ali Kuşçu, Uluğ Bey (astronomi), Piri Reis (haritalar), Katip Çelebi, Cahit Arf (Arf değişmezi).

Uzay ve Havacılık

• 1957 Sputnik ilk yapay uydu (SSCB), 1961 Yuri Gagarin ilk insanlı uzay uçuşu, 1969 Apollo 11 ile Ay'a iniş (Neil Armstrong). • ULUSLARARASI UZAY İSTASYONU (ISS): Çok uluslu araştırma platformu. • James Webb Uzay Teleskobu (2021): Hubble'ın halefi, derin uzay gözlemleri. • Mars görevleri: Perseverance, Curiosity gezginleri; Artemis programı Ay'a dönüş hedefi. • Özel şirketler: SpaceX (yeniden kullanılabilir roket), Blue Origin. TÜRKİYE: • TÜRKİYE UZAY AJANSI (2018) kuruldu; MİLLÎ UZAY PROGRAMI açıklandı (Ay görevi hedefi dahil). • TÜRKSAT haberleşme uyduları, GÖKTÜRK gözlem uyduları, RASAT ve BİLSAT. • ALPER GEZERAVCI 2024'te ISS'ye giden ilk Türk astronot oldu. • Havacılık: TUSAŞ (TAI), HÜRJET, KAAN millî muharip uçak, ANKA ve AKSUNGUR İHA'ları, BAYKAR TB2 ve AKINCI SİHA'ları.

Dijital Teknolojiler

• YAPAY ZEKÂ (AI): Makine öğrenmesi, derin öğrenme, üretken yapay zekâ (metin, görsel, ses üretimi). Ulusal Yapay Zekâ Stratejisi (2021-2025). • BÜYÜK VERİ (Big Data) ve veri madenciliği. • NESNELERİN İNTERNETİ (IoT): Cihazların birbirine bağlanması. • BLOK ZİNCİRİ (Blockchain) ve kripto varlıklar; dijital Türk lirası çalışmaları. • BULUT BİLİŞİM (Cloud computing). • 5G ve yeni nesil iletişim teknolojileri. • SİBER GÜVENLİK: USOM, SOME yapıları; kişisel verilerin korunması (6698 sayılı KVKK, 2016 — KVKK Kurumu). • ENDÜSTRİ 4.0: Siber-fiziksel sistemler, akıllı fabrikalar, otomasyon. • e-DEVLET uygulamaları: e-Devlet Kapısı, UYAP, MERNİS, e-Nabız, MHRS, EBA.

Enerji, Sağlık ve Çevre Teknolojileri

ENERJİ: • Yenilenebilir kaynaklar: Güneş (GES), rüzgâr (RES), jeotermal, hidroelektrik, biyokütle. • Türkiye jeotermal kapasitesinde Avrupa'da önde gelen ülkelerdendir. • AKKUYU NÜKLEER GÜÇ SANTRALİ (Mersin) inşa hâlindedir; Türkiye'nin ilk nükleer santralidir. • Karadeniz Sakarya Gaz Sahası keşfi. • TOGG: Türkiye'nin yerli elektrikli otomobili. SAĞLIK VE BİYOTEKNOLOJİ: • mRNA aşı teknolojisi (COVID-19 sürecinde yaygınlaştı); Türkiye'de TURKOVAC yerli aşı çalışması. • CRISPR gen düzenleme teknolojisi. • Kişiselleştirilmiş tıp, telesağlık uygulamaları. ÇEVRE: • Karbon ayak izi, net sıfır emisyon hedefleri, karbon salımı azaltma. • Sıfır Atık Projesi (Türkiye). • Yeşil mutabakat (AB Green Deal) ve sınırda karbon düzenlemesi Türkiye'nin ihracatını etkileyen bir gündem maddesidir.

Son güncelleme: 19 Ağustos 2026