Sınıf Yönetimi ve Davranış

Sınıf yönetimi modelleri, istenmeyen davranışlar ve müdahale stratejileri.

KPSS Konuları › Eğitim Bilimleri

Sınıf Yönetimi Modelleri

• TEPKİSEL MODEL: İstenmeyen davranış ORTAYA ÇIKTIKTAN SONRA müdahale. En az etkili. • ÖNLEYİCİ MODEL: Sorunlar oluşmadan önce tedbir alma; kurallar, plan, düzen. ETKİLİ. • GELİŞİMSEL MODEL: Öğrencilerin yaş ve gelişim özelliklerine göre yaklaşım. • BÜTÜNSEL MODEL: Diğer üç modeli birleştiren, EN ETKİLİ yaklaşım. SINIF YÖNETİMİNİN BOYUTLARI: 1) Fiziksel düzen (oturma, ışık, ısı, gürültü) 2) Plan-program etkinlikleri 3) Zaman yönetimi 4) İlişki düzenlemeleri 5) Davranış düzenlemeleri

İstenmeyen Davranışın Nedenleri ve Önleme

NEDENLER: • Öğrenciden kaynaklı: İlgisizlik, dikkat çekme isteği, güç gösterisi, intikam, yetersizlik duygusu (DREIKURS'un 4 amacı) • Öğretmenden kaynaklı: Monoton ders, tutarsızlık, adaletsizlik, hazırlıksızlık • Ortamdan kaynaklı: Kalabalık, gürültü, uygunsuz fiziksel koşullar • Aile ve çevre etkileri ÖNLEME STRATEJİLERİ: • Kuralları ÖĞRENCİLERLE BİRLİKTE, dönem başında belirleme • Kuralların AZ SAYIDA, açık ve OLUMLU ifade edilmesi ('Koşmayın' yerine 'Yürüyerek ilerleyin') • Tutarlı ve adil olma • Dersi ilgi çekici hâle getirme • Etkili zaman yönetimi (boş zaman bırakmama) • Sınıfta dolaşma, göz teması (KOUNIN'in 'farkındalık/withitness' kavramı)

Müdahale Stratejileri (Hafiften Şiddetliye)

1) GÖRMEZDEN GELME (Sönme): Dikkat çekmek için yapılan küçük davranışlarda. 2) SÖZEL OLMAYAN UYARI: Göz teması, yaklaşma, jest-mimik. 3) YAKINLIK DENETİMİ: Öğrencinin yanına gitme. 4) DOKUNMA DENETİMİ: Omzuna hafifçe dokunma. 5) İSMİYLE UYARMA / soru sorma. 6) SÖZEL UYARI: Kısa, net, davranışa yönelik ('Sen kötüsün' değil, 'Bu davranış uygun değil'). 7) 'BEN DİLİ' KULLANMA: 'Konuşmalar beni rahatsız ediyor' (suçlayıcı 'sen dili' yerine). 8) MOLA (Time-out) / yer değiştirme. 9) Sonuçlarını yaşatma (doğal ve mantıklı sonuçlar). 10) Aile ve rehberlik servisiyle iş birliği. ⚠ KAÇINILMASI GEREKENLER: Fiziksel/sözel şiddet, aşağılama, tüm sınıfı cezalandırma, dersi ceza aracı yapma, notla tehdit.

Sınıf Yönetimi Kuramları

• KOUNIN: 'Farkındalık (withitness)', dalgalanma etkisi (ripple effect), örtüşme (aynı anda birden çok işi yürütme), akıcılık. • GLASSER — GERÇEKLİK TERAPİSİ: Öğrenci davranışının sorumluluğunu almalı; 'Ne yapıyorsun? Bu sana yardımcı oluyor mu?' • CANTER — GÜVENGEN (Assertive) DİSİPLİN: Öğretmen haklarını net biçimde ortaya koyar; kurallar ve sonuçlar açıktır. • DREIKURS — MANTIKSAL SONUÇLAR: Davranışın doğal sonuçlarını yaşatma; yanlış amaçları belirleme. • GORDON — ETKİLİ İLETİŞİM: Ben dili, etkin dinleme, çatışma çözümünde KAZAN-KAZAN yöntemi. • SKINNER: Pekiştirme ve davranış değiştirme teknikleri. DAVRANIŞ DEĞİŞTİRME TEKNİKLERİ: Pekiştirme, sönme, olumlu davranışı ödüllendirme, sembolik ödül (token) sistemi, davranış sözleşmesi.

Son güncelleme: 19 Ağustos 2026