Program Geliştirme Modelleri

Tyler, Taba, Taba-Tyler, Skilbeck ve program tasarım yaklaşımları.

KPSS Konuları › Eğitim Bilimleri

Program Geliştirme Modelleri

• TYLER MODELİ (Rasyonel/Doğrusal): Dört soruya cevap arar: 1) Hangi hedeflere ulaşılmalı? 2) Hangi yaşantılar sağlanmalı? 3) Yaşantılar nasıl örgütlenmeli? 4) Hedeflere ulaşılıp ulaşılmadığı nasıl anlaşılır? Hedef kaynakları: Birey, toplum, konu alanı → felsefe ve psikoloji süzgeci • TABA MODELİ (Tümevarım): ÖĞRETMENDEN başlar (aşağıdan yukarı). İhtiyaç analizi → hedef → içerik seçimi → içerik örgütleme → öğrenme yaşantıları → değerlendirme • TABA-TYLER MODELİ: Türkiye'de yaygın kullanılan model. Planlama, uygulama, değerlendirme, süreklilik. • SKILBECK (Durumsal) MODELİ: Durum analizi ile başlar; okul temelli program geliştirme. • STENHOUSE (Süreç) MODELİ: Süreç odaklı, hedef davranış vurgusu az. • MEB Modeli: Türkiye'de program geliştirme çalışmaları.

Program Tasarım Yaklaşımları

• KONU MERKEZLİ TASARIMLAR: - Konu tasarımı (dersler ayrı ayrı) - Disiplin tasarımı - Geniş alan tasarımı (Hayat Bilgisi, Fen Bilimleri) - Süreç tasarımı • ÖĞRENEN MERKEZLİ TASARIMLAR: - Çocuk merkezli tasarım - Yaşantı merkezli tasarım - Romantik (radikal) tasarım - Hümanistik tasarım • SORUN MERKEZLİ TASARIMLAR: - Yaşam şartları tasarımı - Çekirdek (core) tasarım - Toplumsal sorunlar ve yeniden kurmacılık tasarımı

İçerik Düzenleme Yaklaşımları

• DOĞRUSAL (Linear) PROGRAMLAMA: Konular birbirinin ön koşulu; sıralı ilerler. Matematik, fen için uygun. • SARMAL (Spiral) PROGRAMLAMA: Konular belli aralıklarla tekrar edilerek derinleştirilir. Bruner'in önerisi. Dil öğretimi için uygun. • MODÜLER PROGRAMLAMA: Bağımsız modüller; her modül kendi içinde bütün. Mesleki eğitimde yaygın. • PİRAMİTSEL PROGRAMLAMA: Tabanda genel, tepede uzmanlaşmış bilgi. • ÇEKİRDEK PROGRAMLAMA: Herkesin alacağı ortak çekirdek + seçmeli dersler. • SORGULAMA MERKEZLİ PROGRAMLAMA: Bilimsel süreç becerileri odaklı.

Program Değerlendirme

• BİÇİMLENDİRİCİ (Formatif) DEĞERLENDİRME: Süreç içinde, eksikleri gidermek için. • DÜZEY BELİRLEYİCİ (Summatif) DEĞERLENDİRME: Sonunda, genel başarıyı belirlemek için. • TANILAYICI (Diagnostik) DEĞERLENDİRME: Başlangıçta, hazırbulunuşluğu belirlemek için. PROGRAM DEĞERLENDİRME MODELLERİ: • HEDEFE DAYALI MODEL (Tyler): Hedeflere ulaşma derecesi ölçülür. • METFESSEL-MICHAEL MODELİ • STUFFLEBEAM — CIPP MODELİ: Context (Bağlam) — Input (Girdi) — Process (Süreç) — Product (Ürün) • STAKE — UYGUNLUK-OLASILIK MODELİ • PROVUS — FARKLAR YAKLAŞIMI MODELİ • EISNER — EĞİTSEL ELEŞTİRİ MODELİ (uzman görüşü)

Son güncelleme: 19 Ağustos 2026