Özel Eğitim

Özel gereksinimli bireyler, kaynaştırma ve BEP.

KPSS Konuları › Eğitim Bilimleri

Temel Kavramlar ve İlkeler

• ÖZEL EĞİTİM: Özel gereksinimli bireylerin eğitim ihtiyaçlarını karşılamak için özel yetiştirilmiş personel ve geliştirilmiş programlarla sunulan eğitim. TEMEL İLKELER: • Özel eğitime ERKEN BAŞLAMA esastır. • Eğitim hizmetleri EN AZ KISITLAYICI ORTAMDA sunulur. • Bireysel farklılıklara ve yeterliliklere göre BEP hazırlanır. • Özel gereksinimli bireyler AKRANLARIYLA birlikte eğitim görür (kaynaştırma). • Aile eğitim sürecine ETKİN katılır. • Eğitim SÜREKLİ ve kesintisizdir. • Bireyin toplumla BÜTÜNLEŞMESİ hedeflenir. TANILAMA: RAM tarafından yapılır; eğitsel değerlendirme ve tanılama sonucu uygun ortam belirlenir.

Özel Gereksinim Türleri

• ZİHİNSEL YETERSİZLİK: Hafif, orta, ağır, çok ağır düzeyler. Zihinsel işlevlerde ve uyumsal davranışlarda sınırlılık. • ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ (Özel öğrenme güçlüğü): - DİSLEKSİ (okuma), DİSGRAFİ (yazma), DİSKALKULİ (matematik) - Zekâ normal veya üstündür; sorun belirli bir alandadır. • DİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU (DEHB): Dikkatsizlik, aşırı hareketlilik, dürtüsellik. • OTİZM SPEKTRUM BOZUKLUĞU: Sosyal iletişim güçlüğü, sınırlı-yinelenen davranışlar, rutine bağlılık. • İŞİTME ve GÖRME YETERSİZLİĞİ • BEDENSEL (Ortopedik) YETERSİZLİK • DİL VE KONUŞMA GÜÇLÜĞÜ: Kekemelik, artikülasyon bozukluğu, afazi. • ÜSTÜN YETENEKLİLER (Özel yetenekli): Zekâ, yaratıcılık, sanat, liderlik alanlarında akranlarından belirgin üstün performans. BİLSEM'de destek eğitimi alırlar. • SÜREĞEN HASTALIĞI OLANLAR

Kaynaştırma ve Eğitim Ortamları

KAYNAŞTIRMA (Bütünleştirme): Özel gereksinimli öğrencinin, destek eğitim hizmetleri sağlanarak akranlarıyla birlikte genel eğitim sınıfında eğitim görmesi. TÜRLERİ: • TAM ZAMANLI KAYNAŞTIRMA: Tüm gün normal sınıfta. • YARI ZAMANLI KAYNAŞTIRMA: Bazı derslerde özel sınıfta. EĞİTİM ORTAMLARI (en az kısıtlayıcıdan en çok kısıtlayıcıya): Genel eğitim sınıfı → Destek eğitim odası → Özel eğitim sınıfı → Özel eğitim okulu → Yatılı özel eğitim kurumu → Evde/hastanede eğitim DESTEK EĞİTİM ODASI: Kaynaştırma öğrencisine, ihtiyaç duyduğu derslerde bireysel/grup eğitimi verilen ortam. KAYNAŞTIRMANIN YARARLARI: Sosyal kabul, model alma, akademik gelişim, akranların farkındalığı ve empati kazanması.

BEP ve Öğretimsel Uyarlamalar

BEP (Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı): • Özel gereksinimli birey için hazırlanan YAZILI eğitim planı. • BEP GELİŞTİRME BİRİMİ hazırlar: Okul müdürü (başkan), rehber öğretmen, sınıf/branş öğretmeni, özel eğitim öğretmeni, VELİ ve mümkünse ÖĞRENCİ. • İÇERİĞİ: Öğrencinin mevcut performans düzeyi, uzun ve kısa dönemli amaçlar, kullanılacak yöntem-materyal, destek hizmetler, değerlendirme ölçütleri, başlangıç-bitiş tarihleri. • En az YILDA BİR kez gözden geçirilir. BÖP (Bireyselleştirilmiş Öğretim Programı): BEP'in ders bazındaki uygulaması. ÖĞRETİMSEL UYARLAMALAR: • Ek süre verme, soru sayısını azaltma • Sınav biçimini uyarlama (sözlü/yazılı) • Oturma düzenini değiştirme (öne alma) • Yönergeleri basitleştirme ve tekrar etme • Görsel destek ve somut materyal kullanma • Görevi küçük adımlara bölme • Anında ve sık dönüt verme • Akran desteği sağlama

Son güncelleme: 19 Ağustos 2026