KPSS Akademi

Öğretim Yöntem ve Teknikleri

Öğretim stratejileri, yöntemler ve teknikler arasındaki ilişki.

KPSS Konuları › Eğitim Bilimleri

Özet

Öğretim stratejileri, yöntemler ve teknikler arasındaki ilişki.

Öğretim Stratejileri

• SUNUŞ YOLUYLA ÖĞRETİM (Ausubel): Öğretmen merkezli, GENELDEN ÖZELE, ön örgütleyici kullanılır. Kısa sürede çok bilgi aktarılır. Kavram ve genellemeler için uygundur. • BULUŞ YOLUYLA ÖĞRETİM (Bruner): Öğrenci merkezli, ÖZELDEN GENELE, örnekler verilip kural buldurulur. Zaman alıcı ama kalıcı. Merak ve güdülenme yüksektir. • ARAŞTIRMA-İNCELEME YOLUYLA ÖĞRETİM (Dewey): Problem çözme basamakları izlenir. Bilimsel süreç becerileri gelişir. Basamaklar: Problemi fark etme → tanımlama → hipotez kurma → veri toplama → test etme → sonuç

Öğretim Yöntemleri

• ANLATIM (Düz anlatım): Öğretmen merkezli, kısa sürede çok bilgi; pasif dinleyici riski. • TARTIŞMA: Öğrenci katılımı yüksek; ön bilgi gerektirir. • ÖRNEK OLAY (Vaka): Gerçek/kurgu olay analiz edilir; problem çözme ve analiz gelişir. • PROBLEM ÇÖZME: Bilimsel yöntem basamakları uygulanır. • GÖSTERİ (Demonstrasyon): Öğretmen yapar, öğrenci izler. • GÖSTERİP YAPTIRMA: Önce öğretmen yapar, sonra öğrenci uygular. PSİKOMOTOR beceriler için EN UYGUN. • BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM: Programlı öğretim, bilgisayar destekli öğretim, dönüşümlü günlük çalışma. • PROJE ve LABORATUVAR yöntemleri.

Öğretim Teknikleri

BİREYSEL TEKNİKLER: Bireysel çalışma, programlı öğretim, ödev. GRUP TEKNİKLERİ: • BEYİN FIRTINASI: Yaratıcı fikir üretimi, eleştiri yasak • DRAMA/ROL OYNAMA: Empati, duyuşsal alan • BENZETİM (Simülasyon): Gerçeğe yakın ortam (uçuş simülatörü) • EĞİTSEL OYUNLAR: Eğlenerek öğrenme, güdülenme yüksek • MİKRO ÖĞRETİM: Öğretmen adayı kısa ders anlatır, kaydedilir, izlenir • SORU-CEVAP: Dikkat çekme ve dönüt alma • İKİLİ VE GRUP ÇALIŞMALARI: Vızıltı, gösteri, konferans TARTIŞMA TEKNİKLERİ: • MÜNAZARA: İki grup TEZ ve ANTİTEZ savunur, jüri değerlendirir • PANEL: Uzmanlar dinleyici önünde SOHBET havasında tartışır • FORUM: Panel sonrası dinleyicilerin soru sorması • SEMPOZYUM: Bir konunun farklı yönleri uzmanlarca sunulur (ciddi/akademik) • AÇIK OTURUM: Farklı görüşler başkan yönetiminde tartışılır • KOLLEGYUM: Dinleyici grubu uzmanlara soru sorar • ÇEMBER (Yuvarlak Masa): Küçük grupta sırayla konuşma

Yöntem Seçimini Etkileyen Faktörler

• HEDEF ve KAZANIMLARIN düzeyi (bilişsel, duyuşsal, psikomotor) • Konunun ÖZELLİĞİ • ÖĞRENCİ SAYISI ve düzeyi • SÜRE • FİZİKSEL İMKÂNLAR ve maliyet • Öğretmenin yeterliği HEDEF DÜZEYİ - YÖNTEM EŞLEŞMESİ: • BİLGİ düzeyi → anlatım, soru-cevap • KAVRAMA → örnekleme, tartışma • UYGULAMA → problem çözme, gösterip yaptırma • ANALİZ-SENTEZ → örnek olay, proje, araştırma • DUYUŞSAL alan → drama, rol oynama, tartışma • PSİKOMOTOR alan → GÖSTERİP YAPTIRMA (en uygun)

Tartışma ve Örnek Olay Teknikleri

BÜYÜK GRUP TARTIŞMASI: Tüm sınıf katılır, öğretmen yönlendirir. Zaman alır, bazı öğrenciler sessiz kalabilir. KÜÇÜK GRUP TEKNİKLERİ: • VIZILTI GRUPLARI: 2–6 kişilik gruplar kısa sürede (genelde 6 dakika) bir konuyu tartışır. 'Vızıltı 22' = 2 kişi 2 dakika. • BEYİN FIRTINASI: Nicelik hedeflenir, ELEŞTİRİ YASAKTIR, en uçuk fikirler bile kaydedilir; değerlendirme SONRADAN yapılır. Yaratıcı düşünmeyi geliştirir. • ALTI ŞAPKALI DÜŞÜNME: Beyaz (veri), kırmızı (duygu), siyah (riskler), sarı (yararlar), yeşil (yaratıcılık), mavi (süreç yönetimi). Konuya farklı açılardan bakmayı öğretir. • AKVARYUM (içi boş çember): İç çember tartışır, dış çember gözlemler, sonra yer değiştirir. • FİKİR TARAMASI, İSTASYON, KONUŞMA HALKASI: Tüm öğrencilerin katılımını garanti eden tekniklerdir. BÜYÜK ORGANİZASYONLAR: • PANEL: Uzmanlar dinleyici önünde SOHBET havasında konuşur. • FORUM: Dinleyicilerin soru sorduğu bölüm; genelde panelden sonra yapılır. • SEMPOZYUM: Aynı konunun farklı yönleri ciddi ve akademik biçimde sunulur. • MÜNAZARA: İki karşıt grup savunur, jüri karar verir. • ZIT PANEL: Bir grup soru sorar, diğer grup yanıtlar; tekrar amaçlı kullanılır. ÖRNEK OLAY: Gerçek bir durum incelenir, analiz ve çözüm üretilir. Yüksek düzey düşünme becerilerini geliştirir; uygulama-analiz basamakları için uygundur.

Gösterip Yaptırma ve Bireysel Öğretim

GÖSTERİP YAPTIRMA: Önce öğretmen yapar (gösteri), sonra öğrenci yapar (uygulama). PSİKOMOTOR beceri öğretiminde en etkili yöntemdir — laboratuvar deneyi, enstrüman çalma, ilk yardım. Maliyeti ve zamanı yüksektir, kalabalık sınıflarda zordur. GÖSTERİ (DEMONSTRASYON) İLE FARKI: Gösteride yalnız öğretmen yapar, öğrenci izler. Gösterip yaptırmada öğrenci de UYGULAR. Soruda 'öğrenciler de denedi' ifadesi varsa gösterip yaptırmadır. ROL OYNAMA: Öğrenci başka birinin rolüne girer, duygularını yaşar. DUYUŞSAL hedefler ve empati için kullanılır. Senaryo önceden bellidir. DRAMA: Doğaçlamaya dayanır, önceden yazılı senaryo yoktur; süreç odaklıdır. BENZETİM (SİMÜLASYON): Gerçeği yansıtan yapay ortam. Gerçeği tehlikeli, pahalı veya ulaşılamaz olduğunda kullanılır — uçuş simülatörü, deprem tatbikatı, temsili Meclis. MİKRO ÖĞRETİM: Küçük grup, kısa süre (5–10 dk), tek beceri. Kaydedilip izlenir ve tekrar denenir. Öğretmen yetiştirmede kullanılır. BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM: • PROGRAMLI ÖĞRETİM (Skinner): Küçük adımlar, etkin katılım, ANINDA DÖNÜT, bireysel hız, başarı. • DENEYSEL/BİLGİSAYAR DESTEKLİ ÖĞRETİM: Öğrenciye kendi hızında ilerleme olanağı verir. SEÇİM ÖLÇÜTÜ: Hedef bilişselse anlatım/tartışma, psikomotorsa gösterip yaptırma, duyuşsalsa rol oynama ve drama uygundur.

Püf Noktaları

Öğretim Yöntem ve Teknikleri Örnek Soruları ve Çözümleri

Bu konuda uygulamada 102 soru var — 27 kolay, 29 orta, 46 zor.

1. Aşağıdakilerden hangisi soru-cevap yönteminde öğretmenlerin sık yaptığı hatalardan biri değildir?

  1. A) Cevap için yeterli bekleme süresi tanımamak
  2. B) Soruları hep aynı öğrencilere yöneltmek
  3. C) Evet/hayır ile yanıtlanabilecek kapalı sorular sormak
  4. D) Öğrencinin cevabını kendisinin tamamlaması
  5. E) Soruları sormadan önce düşünme süresi vermek ✓

Çözüm: Soruları sormadan önce öğrenciye düşünme süresi vermek, soru-cevap yönteminde yapılması gereken doğru bir uygulamadır; bu bir hata değildir. Diğer seçenekler ise bu yöntemde öğretmenlerin sıkça yaptığı hatalar arasında sayılmaktadır.

2. Aşağıdakilerden hangisi, işbirlikli öğrenmenin temel ilkelerinden olan 'olumlu bağımlılık' kavramını doğru biçimde açıklamaktadır?

  1. A) Gruptaki görevlerin yalnızca öğretmen tarafından belirlenmesi
  2. B) Öğrencilerin birbirlerinin çalışmalarını denetleyerek hataları düzeltmesi
  3. C) Gruptaki her öğrencinin diğerlerinden bağımsız olarak kendi hedefine ulaşması
  4. D) Bir öğrencinin başarısının diğerlerinin başarısına katkı sağladığının farkında olunması ✓
  5. E) Grup başarısının yalnızca en başarılı öğrencinin performansına bağlı olması

Çözüm: İşbirlikli öğrenmenin beş temel ilkesinden biri olan 'olumlu bağımlılık', grup üyelerinin birbirinin başarısına ihtiyaç duyduğunun farkında olması anlamına gelir; bir üye başarısız olursa tüm grubun başarısı etkilenir. Bu durum, öğrencileri birbirini desteklemeye iter. Birbirinden bağımsız çalışmak ise olumlu bağımlılığın tam tersidir. Bireysel hesap verebilirlik ise farklı bir ilkedir ve her üyenin kendi katkısından sorumlu tutulmasını ifade eder.

3. Aşağıdaki tabloda dört farklı öğretim yöntemine ilişkin özellikler verilmiştir: | Yöntem | Öğrenci Rolü | Bilgi Akışı | Değerlendirme | |---|---|---|---| | I | Pasif alıcı | Tek yönlü | Sonuç odaklı | | II | Aktif katılımcı | Çok yönlü | Süreç odaklı | | III | Araştırmacı | Öğrenci→Bilgi | Öz değerlendirme | | IV | Model izleyici | Tek yönlü | Gözlem temelli | Bu tabloda öğrenci özerkliğini en çok destekleyen yöntemden en aza doğru sıralama hangisidir?

  1. A) III – IV – II – I
  2. B) III – II – I – IV
  3. C) III – II – IV – I ✓
  4. D) II – III – I – IV
  5. E) II – I – III – IV

Çözüm: Öğrenci özerkliği, bireyin kendi öğrenme sürecini yönetebilme derecesidir. III numaralı yöntemde öğrenci araştırmacı konumundadır, bilgiye kendisi ulaşır ve öz değerlendirme yapar; bu en yüksek özerklik düzeyidir. II numaralı yöntemde öğrenci aktif katılımcıdır, süreç odaklı değerlendirme yapılır; özerklik yüksektir ama III kadar değildir çünkü bilgi akışı hâlâ çok yönlüdür ve öğretmen de sürece dahildir. IV numaralı yöntemde öğrenci model izler; bilgi tek yönlüdür ancak gözlem temelli değerlendirme bir miktar etkin katılım gerektirir. I numaralı yöntemde öğrenci tamamen pasif alıcı konumundadır; bu en düşük özerklik düzeyidir. Doğru sıralama: III – II – IV – I.

Bu konudan soru çöz

Soruları Aç Eğitim Bilimleri Konuları

Reklam

16.000+ soru, bilgi kartları, denemeler ve oyunlar — ücretsiz

Uygulamayı Aç Deneme Çöz

Son güncelleme: 20 Eylül 2026