Öğretim İlkeleri

Öğretimin temel ilkeleri ve uygulamadaki karşılıkları.

KPSS Konuları › Eğitim Bilimleri

Temel Öğretim İlkeleri — I

• ÖĞRENCİYE GÖRELİK (Çocuğa Görelik): Öğretim öğrencinin yaş, ilgi, ihtiyaç ve hazırbulunuşluğuna uygun olmalı. • SOMUTTAN SOYUTA: Önce somut nesne ve yaşantılar, sonra soyut kavramlar. Örnek: Kesirleri elmayla göstermek. • BİLİNENDEN BİLİNMEYENE: Ön bilgilerden yola çıkma. • YAKINDAN UZAĞA: Yakın çevre → uzak çevre (mekân, zaman, olay). Örnek: Önce kendi ilini, sonra ülkeyi, sonra dünyayı öğretmek. • BASİTTEN KARMAŞIĞA (Kolaydan zora): Aşamalı ilerleme. • AÇIKLIK (Ayanilik): Öğretim mümkün olduğunca çok duyu organına hitap etmeli; belirsizlik olmamalı.

Temel Öğretim İlkeleri — II

• AKTİFLİK (İş İlkesi / Yaparak Yaşayarak Öğrenme): Öğrenci sürece aktif katılmalı. 'Duyduğumu unuturum, gördüğümü hatırlarım, yaptığımı öğrenirim.' • HAYATİLİK (Yaşama Yakınlık): Öğretilenler gerçek yaşamda kullanılabilir olmalı. • EKONOMİKLİK: En az zaman, emek ve masrafla en verimli sonuç. • BÜTÜNLÜK: Öğrenci bilişsel, duyuşsal ve psikomotor yönleriyle bir bütün olarak ele alınmalı. • GÜNCELLİK (Aktüalite): Güncel olay ve gelişmelerden yararlanma. • BİREYSELLİK: Bireysel farklılıklar dikkate alınmalı. • SOSYALLİK: Grup çalışmaları, iş birliği, toplumsallaşma. • TRANSFER (Aktarım): Öğrenilenlerin yeni durumlara uygulanabilmesi.

Hazırbulunuşluk ve Dönüt

HAZIRBULUNUŞLUK: • Bireyin yeni öğrenme için gerekli ön koşul davranışlara sahip olma + olgunlaşma + güdülenme durumu • OLGUNLAŞMA: Fizyolojik gelişim (kalem tutmak için parmak kaslarının gelişmesi) • ÖN KOŞUL ÖĞRENME: Toplama bilmeden çarpma öğrenilemez • Hazırbulunuşluk = olgunlaşma + öğrenme + güdülenme + ilgi DÖNÜT (Feedback) ve DÜZELTME: • DÖNÜT: Öğrenciye davranışının doğru/yanlış olduğunun bildirilmesi • DÜZELTME: Yanlışın nasıl giderileceğinin gösterilmesi • PEKİŞTİREÇ: Davranışın tekrar edilme olasılığını artıran uyarıcı • İPUCU: Doğru davranışı ortaya çıkarmak için verilen mesaj • KATILIM: Öğrencinin aktif olması DÖNÜT ANINDA ve YAPICI olmalıdır.

İlke-Uygulama Eşleştirmeleri

• 'Öğretmen konuyu anlatırken sınıftan örnekler verdi' → HAYATİLİK / YAKINDAN UZAĞA • 'Öğretmen deney yaptırdı' → AKTİFLİK, AÇIKLIK • 'Model ve maket kullandı' → SOMUTTAN SOYUTA, AÇIKLIK • 'Önceki dersi hatırlattı' → BİLİNENDEN BİLİNMEYENE • 'Gazete haberinden yola çıktı' → GÜNCELLİK • 'Kolay sorulardan başladı' → BASİTTEN KARMAŞIĞA • 'Her öğrenciye farklı düzeyde etkinlik verdi' → BİREYSELLİK • 'Grup çalışması yaptırdı' → SOSYALLİK • 'Öğrencinin seviyesine uygun ders anlattı' → ÖĞRENCİYE GÖRELİK DİKKAT: Bir uygulamada birden fazla ilke bulunabilir; soruda EN BASKIN olan aranır.

Son güncelleme: 19 Ağustos 2026