Güvenirlik ve Geçerlik

Ölçme araçlarının nitelikleri, geçerlik-güvenirlik türleri ve ilişkileri.

KPSS Konuları › Eğitim Bilimleri

Güvenirlik

GÜVENİRLİK: Ölçme sonuçlarının TUTARLILIĞI, DUYARLILIĞI ve hatalardan arınıklığı. GÜVENİRLİK BELİRLEME YÖNTEMLERİ: • TEST-TEKRAR TEST: Aynı test iki kez uygulanır (kararlılık). • PARALEL (EŞDEĞER) FORMLAR: İki eşdeğer test uygulanır. • İKİ YARIYA BÖLME: Test ikiye bölünüp yarılar arası korelasyon (Spearman-Brown). • KR-20 / KR-21: Doğru-yanlış puanlanan testlerde iç tutarlılık. • CRONBACH ALFA: Dereceli puanlanan (Likert) araçlarda iç tutarlılık. GÜVENİRLİĞİ ARTIRAN ETKENLER: • SORU SAYISINI ARTIRMA (en etkili yol) • Soruların açık ve anlaşılır olması • Orta güçlükte soru kullanma • Ayırt ediciliği yüksek maddeler • Objektif puanlama • Uygun sınav ortamı ve yeterli süre • Grubun heterojen (değişken) olması

Geçerlik

GEÇERLİK: Ölçme aracının ÖLÇMEK İSTEDİĞİ NİTELİĞİ, başka niteliklerle karıştırmadan ölçebilmesi. GEÇERLİK TÜRLERİ: • KAPSAM (İÇERİK) GEÇERLİĞİ: Test, ölçülecek alanı ne kadar temsil ediyor? BELİRTKE TABLOSU ile sağlanır. Uzman görüşü alınır. • YAPI GEÇERLİĞİ: Ölçülen özelliğin kuramsal yapıya uygunluğu. Faktör analizi. • ÖLÇÜT (KRİTER) GEÇERLİĞİ: - YORDAMA (Kestirme) GEÇERLİĞİ: Gelecekteki başarıyı tahmin (üniversite sınavı) - UYGUNLUK (Eş zamanlı) GEÇERLİĞİ: Mevcut bir ölçütle karşılaştırma • GÖRÜNÜŞ GEÇERLİĞİ: Aracın ölçtüğü niteliği ölçüyormuş GİBİ GÖRÜNMESİ (en zayıf geçerlik). GEÇERLİĞİ DÜŞÜREN ETKENLER: Soruların belirsiz olması, kapsam dışı sorular, dil düzeyinin uygunsuzluğu, ipucu içeren sorular, çok uzun/kısa test, kopya.

Geçerlik-Güvenirlik İlişkisi

⭐ TEMEL KURAL: • Geçerli bir test MUTLAKA güvenilirdir. • Güvenilir bir test HER ZAMAN GEÇERLİ OLMAYABİLİR. • GÜVENİRLİK, GEÇERLİK İÇİN GEREKLİ AMA YETERLİ DEĞİLDİR. ÖRNEK: Sürekli 5 kg fazla gösteren terazi GÜVENİLİRDİR (tutarlı) ama GEÇERLİ DEĞİLDİR (doğru ölçmüyor). • Geçerlik ≤ Güvenirlik (geçerlik katsayısı güvenirlik katsayısını geçemez) KULLANIŞLILIK: Aracın ekonomik, kolay uygulanabilir ve kolay puanlanabilir olması. Geçerlik ve güvenirlikten SONRA gelir.

Madde Analizi

MADDE GÜÇLÜK İNDEKSİ (p): • p = Doğru cevaplayan sayısı / Toplam kişi • 0 ile 1 arası. p büyükse madde KOLAY, küçükse ZORDUR. • İDEAL: p ≈ 0,50 (orta güçlük) — ayırt ediciliği en yüksektir. MADDE AYIRT EDİCİLİK İNDEKSİ (r veya d): • r = (Üst grup doğru sayısı − Alt grup doğru sayısı) / Grup sayısı • −1 ile +1 arası. r ≥ 0,40 → çok iyi madde 0,30–0,39 → iyi, düzeltilebilir 0,20–0,29 → düzeltilmeli r < 0,20 → testten ÇIKARILMALI r NEGATİF → madde HATALIDIR (alt grup daha çok doğru yapmış), mutlaka çıkarılmalı. TESTİN ORTALAMA GÜÇLÜĞÜ: Madde güçlüklerinin ortalaması ≈ 0,50 olmalıdır.

Son güncelleme: 19 Ağustos 2026