Güdülenme

Motivasyon kuramları, içsel-dışsal güdülenme ve sınıfta motivasyon.

KPSS Konuları › Eğitim Bilimleri

Temel Kavramlar

• GÜDÜ (Motiv): Davranışı başlatan, yönlendiren ve sürdüren güç • GÜDÜLENME: Bu gücün harekete geçmesi İÇSEL GÜDÜLENME: • Etkinliğin kendisinden zevk alma, merak, ilgi • Daha kalıcı ve derin öğrenme sağlar DIŞSAL GÜDÜLENME: • Ödül, not, ceza, onay gibi dış etkenler • AŞIRI ÖDÜLLENDİRME İÇSEL GÜDÜYÜ ZAYIFLATABİLİR (aşırı gerekçelendirme etkisi) GÜDÜLENMENİN ÖĞELERİ: Dikkat, ilgi, ihtiyaç, beklenti, değer.

Maslow — İhtiyaçlar Hiyerarşisi

Alt basamak karşılanmadan üst basamağa geçilmez. 1) FİZYOLOJİK: Açlık, susuzluk, uyku 2) GÜVENLİK: Korunma, düzen, istikrar 3) AİT OLMA ve SEVGİ: Arkadaşlık, aile, kabul edilme 4) SAYGINLIK (Değer): Başarı, tanınma, öz saygı 5) KENDİNİ GERÇEKLEŞTİRME: Potansiyelini tam kullanma GENİŞLETİLMİŞ MODEL: 5) Bilme ve anlama → 6) Estetik → 7) Kendini gerçekleştirme • İlk 4 basamak: EKSİKLİK (telafi) ihtiyaçları • Üst basamaklar: GELİŞME (varolma) ihtiyaçları EĞİTİMDE: Aç veya kendini güvende hissetmeyen öğrenci öğrenemez.

Diğer Güdülenme Kuramları

• ATKINSON — BAŞARI GÜDÜSÜ: Başarma isteği ↔ başarısızlıktan kaçınma. Yüksek başarı güdülü kişi ORTA GÜÇLÜKTE görevleri seçer. • WEINER — NEDENSEL YÜKLEME (Atıf) KURAMI: Başarı/başarısızlık şu boyutlarda açıklanır: - DENETİM ODAĞI: İçsel (yetenek, çaba) / Dışsal (şans, görev güçlüğü) - KARARLILIK: Değişmez (yetenek) / Değişebilir (çaba) - KONTROL EDİLEBİLİRLİK: Çaba kontrol edilebilir, şans edilemez EN OLUMLU YÜKLEME: ÇABA (içsel + değişebilir + kontrol edilebilir) • DECI-RYAN — ÖZ BELİRLEME KURAMI: Özerklik, yeterlik, ilişkili olma ihtiyaçları • VROOM — BEKLENTİ KURAMI: Güdülenme = Beklenti × Araçsallık × Değer • ÖĞRENİLMİŞ ÇARESİZLİK (Seligman): Sürekli başarısızlık sonrası çabalamayı bırakma

Sınıfta Güdülenmeyi Artırma

• Öğrencinin İLGİ ve İHTİYAÇLARINA uygun etkinlikler • Hedeflerin AÇIK ve ULAŞILABİLİR olması • ORTA GÜÇLÜKTE görevler verme • Anında ve YAPICI DÖNÜT verme • Başarıyı ÇABAYA yükleme ('Çok çalıştığın için başardın') • Öğrenciye SEÇME HAKKI tanıma (özerklik) • Öğrenmeyi GERÇEK YAŞAMLA ilişkilendirme • REKABET yerine İŞ BİRLİĞİ ortamı • Öz değerlendirme fırsatı KAÇINILMASI GEREKENLER: • Aşırı ödül ve rüşvet • Başarısızlığı yeteneğe yükleme ('Sen zaten yapamazsın') • Sürekli karşılaştırma • Ulaşılamaz hedefler

Son güncelleme: 19 Ağustos 2026