Gelişim Psikolojisi

Gelişim ilkeleri, dönemleri ve Piaget, Erikson, Freud, Kohlberg kuramları.

KPSS Konuları › Eğitim Bilimleri

Gelişimin Temel İlkeleri

• Gelişim KALITIM ve ÇEVRE etkileşiminin ürünüdür. • Gelişim SÜREKLİDİR ve BELLİ AŞAMALARDA gerçekleşir. • Gelişim BAŞTAN AYAĞA (baş-kuyruk / sefalokaudal) ve İÇTEN DIŞA (merkezden dışa / proksimodistal) doğrudur. • Gelişim GENELDEN ÖZELE doğrudur (önce kaba motor, sonra ince motor). • Gelişimde KRİTİK DÖNEMLER vardır. • Gelişim BİR BÜTÜNDÜR (alanlar birbirini etkiler). • Gelişim hızı dönemlere göre DEĞİŞİR (bebeklik ve ergenlik hızlıdır). • Bireysel farklılıklar vardır.

Piaget — Bilişsel Gelişim

TEMEL KAVRAMLAR: • ŞEMA: Zihindeki bilgi yapıları • ÖZÜMSEME (Asimilasyon): Yeni bilgiyi MEVCUT şemaya yerleştirme • UYMA (Akomodasyon): Şemayı yeni bilgiye göre DEĞİŞTİRME • DENGELEME: Özümseme ve uyma arasındaki denge DÖNEMLER: 1) DUYUSAL-MOTOR (0-2 yaş): Refleksler, NESNE SÜREKLİLİĞİ kazanılır, döngüsel tepkiler. 2) İŞLEM ÖNCESİ (2-7 yaş): • BENMERKEZCİLİK (başkasının bakış açısını alamama) • ANİMİZM (cansızlara canlılık atfetme) • ODAKLANMA (tek boyuta takılma) • KORUNUMUN KAZANILMAMASI • Sembolik düşünce, -mış gibi oyun 3) SOMUT İŞLEMLER (7-11 yaş): • KORUNUM kazanılır (madde, sayı, hacim) • TERSİNE ÇEVİREBİLME, sınıflama, sıralama • Somut nesnelerle mantıklı düşünme 4) SOYUT İŞLEMLER (11+ yaş): • Hipotetik-tümdengelimli düşünme • Soyut kavramlar, olasılık düşünme • ERGEN BENMERKEZCİLİĞİ (hayali seyirci, kişisel efsane)

Erikson — Psikososyal Gelişim

Her dönemde bir KRİZ vardır; olumlu çözülürse erdem kazanılır. 1) TEMEL GÜVEN ↔ GÜVENSİZLİK (0-1): Umut 2) ÖZERKLİK ↔ UTANÇ-KUŞKU (1-3): İrade 3) GİRİŞİMCİLİK ↔ SUÇLULUK (3-6): Amaç 4) BAŞARI ↔ AŞAĞILIK (6-12): Yeterlik 5) KİMLİK ↔ ROL KARMAŞASI (12-18): Sadakat ← EN ÇOK SORULAN 6) YAKINLIK ↔ YALITILMIŞLIK (18-30): Sevgi 7) ÜRETKENLİK ↔ DURGUNLUK (30-65): İlgi/bakım 8) BENLİK BÜTÜNLÜĞÜ ↔ UMUTSUZLUK (65+): Bilgelik MARCIA'NIN KİMLİK STATÜLERİ: • BAŞARILMIŞ KİMLİK: Bunalım yaşadı + bağlanma var • İPOTEKLİ (BAĞIMLI) KİMLİK: Bunalım yok + bağlanma var (aile seçti) • KİMLİK ASKIYA ALMA (Moratoryum): Bunalım var + bağlanma yok • KİMLİK KARMAŞASI: Bunalım yok + bağlanma yok

Freud ve Kohlberg

FREUD — PSİKOSEKSÜEL GELİŞİM: 1) ORAL (0-1): Ağız bölgesi. Saplanma → aşırı yeme, sigara, konuşkanlık 2) ANAL (1-3): Tuvalet eğitimi. Saplanma → aşırı düzenlilik veya dağınıklık, cimrilik 3) FALLİK (3-6): Oidipus/Elektra kompleksi, özdeşim, SÜPEREGO gelişir 4) LATENT/GİZİL (6-12): Cinsel dürtüler bastırılır, sosyal beceriler gelişir 5) GENİTAL (12+): Karşı cinse ilgi KİŞİLİK YAPISI: İD (haz ilkesi) — EGO (gerçeklik ilkesi) — SÜPEREGO (ahlak ilkesi) KOHLBERG — AHLAK GELİŞİMİ: I. GELENEK ÖNCESİ: 1. İtaat ve ceza (cezadan kaçınma) 2. Saf çıkarcı (karşılıklı çıkar, 'sen bana ben sana') II. GELENEKSEL: 3. İyi çocuk (onaylanma, beğenilme) 4. Kanun ve düzen (kurallara mutlak uyum) III. GELENEK SONRASI: 5. Sosyal sözleşme (kanunlar değişebilir, çoğunluğun yararı) 6. Evrensel ahlak (vicdan, evrensel ilkeler)

Son güncelleme: 19 Ağustos 2026