Eğitimde İletişim

İletişim süreci, engelleri ve etkili iletişim becerileri.

KPSS Konuları › Eğitim Bilimleri

İletişim Süreci ve Ögeleri

ÖGELER: • KAYNAK (Gönderici): Mesajı oluşturan • MESAJ: İletilmek istenen bilgi/duygu • KANAL: İletim yolu (ses, yazı, görsel) • ALICI: Mesajı alan • DÖNÜT (Geri bildirim): Alıcının tepkisi — iletişimi ÇİFT YÖNLÜ yapar • KODLAMA / KOD AÇMA • BAĞLAM (ortam) İLETİŞİM TÜRLERİ: • SÖZLÜ / SÖZSÜZ (beden dili, jest-mimik, mesafe, göz teması) • YAZILI / GÖRSEL • TEK YÖNLÜ / ÇİFT YÖNLÜ • FORMAL (resmî) / İNFORMAL (doğal) NOT: İletişimin büyük bölümü SÖZSÜZ ögelerle gerçekleşir.

İletişim Engelleri

KAYNAKTAN: Yetersiz bilgi, uygunsuz kodlama, güvenilir olmama, önyargı. MESAJDAN: Belirsizlik, karmaşıklık, aşırı bilgi yükleme. KANALDAN: Gürültü, teknik aksaklık, uygunsuz ortam. ALICIDAN: İlgisizlik, dinlememe, önyargı, seçici algı. GORDON'UN İLETİŞİM ENGELLERİ (12 engel): Emir verme, uyarma-tehdit, ahlak dersi verme, öğüt verme, mantık yoluyla tartışma, yargılama-eleştirme, övme, ad takma-alay etme, yorumlama-tanı koyma, güven verme-avutma, soru sorma-sınama, sözünden dönme-oyalama. ⚠ Bu davranışlar iletişimi TIKAR ve savunmaya iter.

Etkili İletişim Becerileri

• ETKİN (AKTİF) DİNLEME: Karşıdakini sözünü kesmeden dinleme, anladığını yansıtma. 'Seni doğru anladıysam …' • BEN DİLİ (Gordon): Yapı: DAVRANIŞ + DUYGU + SOMUT ETKİ 'Sen çok gürültücüsün' (SEN dili — suçlayıcı) ✗ 'Konuşmalar olunca dikkatim dağılıyor ve dersi anlatamıyorum' (BEN dili) ✓ • EMPATİ: Kendini karşıdakinin yerine koyup onun duygularını anlama ve BUNU İFADE ETME. Sempatiden farkı: Empatide kendi kimliğini korursun; sempatide taraf olursun. • GÖZ TEMASI, uygun beden dili ve mesafe • AÇIK, NET ve SOMUT ifadeler • Uygun ZAMAN ve ORTAM seçimi • DÖNÜT alma ve verme

Sınıf İçi İletişim

ÖĞRETMENİN İLETİŞİM ROLLERİ: • Öğrencileri ADIYLA çağırma • Tüm sınıfla GÖZ TEMASI kurma • Sınıfta DOLAŞMA (yakınlık kurma) • Ses tonunu ve hızını ayarlama • Soru sorduktan sonra BEKLEME SÜRESİ tanıma (3-5 saniye) • Öğrenci cevabına saygı gösterme, yanlış cevabı da değerlendirme İLETİŞİMİ ENGELLEYEN ÖĞRETMEN DAVRANIŞLARI: • Sadece ön sıralarla ilgilenme • Öğrenciyi sürekli eleştirme, alay etme • Sözünü kesme • Tek yönlü, monoton anlatım • Ayrımcılık yapma ÇATIŞMA ÇÖZÜMÜ (Gordon): KAZAN-KAZAN yöntemi — her iki tarafın ihtiyaçlarını karşılayan çözüm birlikte bulunur.

Son güncelleme: 19 Ağustos 2026