Değerlendirme Türleri

Tanılayıcı, biçimlendirici, düzey belirleyici değerlendirme ve alternatif ölçme.

KPSS Konuları › Eğitim Bilimleri

Amacına Göre Değerlendirme

• TANIMA-YERLEŞTİRME (Diagnostik/Tanılayıcı): ZAMAN: Öğretim ÖNCESİ AMAÇ: Hazırbulunuşluğu, ön koşul öğrenmeleri ve eksikleri belirleme; uygun gruba yerleştirme ÖRNEK: Seviye belirleme sınavı, hazırbulunuşluk testi • BİÇİMLENDİRME-YETİŞTİRME (Formatif): ZAMAN: Öğretim SÜRECİNDE AMAÇ: Öğrenme eksikliklerini belirleyip GİDERMEK; öğretimi düzenlemek ÖZELLİK: NOT VERMEK AMACI YOKTUR ÖRNEK: İzleme testi, ünite sonu küçük sınavlar, gözlem • DÜZEY BELİRLEME (Summatif/Toplu): ZAMAN: Öğretim SONUNDA AMAÇ: Başarıyı belirleme, not verme, belge/sertifika verme, seçme-sıralama ÖRNEK: Dönem sonu sınavı, KPSS, YKS

Ölçüte Göre Değerlendirme

• MUTLAK DEĞERLENDİRME: Önceden belirlenmiş, DEĞİŞMEZ bir ölçüt kullanılır. 'Geçme notu 50'dir' → herkes 50 üstü alırsa herkes geçer. Bireyin diğerleriyle ilişkisi YOKTUR. • BAĞIL (GÖRECELİ/NORMA DAYALI) DEĞERLENDİRME: Ölçüt GRUBUN performansından türetilir (ortalama, standart sapma). Öğrencinin başarısı grup içindeki YERİNE göre belirlenir. ÖRNEK: KPSS, YKS puanları; çan eğrisi uygulaması STANDART PUANLAR: • z puanı = (X − ortalama) / standart sapma • T puanı = 50 + 10z • z = 0 → tam ortalama; z = +1 → ortalamanın 1 standart sapma üstü

Alternatif (Tamamlayıcı) Ölçme Araçları

• PORTFOLYO (Ürün Seçki Dosyası): Öğrencinin süreç içindeki gelişimini gösteren çalışma dosyası. ÖZ DEĞERLENDİRME içerir. • PERFORMANS GÖREVİ: Gerçek yaşam durumunda bilgi ve becerinin uygulanması. • PROJE: Uzun süreli, kapsamlı, ürün odaklı çalışma. • RUBRİK (Dereceli Puanlama Anahtarı): - BÜTÜNCÜL (Holistik): Genel bir puan verilir; hızlı ama az ayrıntılı. - ANALİTİK: Her ölçüt ayrı puanlanır; ayrıntılı geri bildirim sağlar. • KONTROL LİSTESİ: Var/yok, evet/hayır şeklinde işaretleme. • DERECELEME ÖLÇEĞİ: Nitelik derecelendirilir (1-5). • YAPILANDIRILMIŞ GRİD: Kutucuklara yerleştirilmiş bilgilerden seçim. • TANILAYICI DALLANMIŞ AĞAÇ: Doğru-yanlış zinciriyle ilerleyen yapı; hatanın nerede başladığını gösterir. • KELİME İLİŞKİLENDİRME TESTİ, KAVRAM HARİTASI, GÖZLEM FORMU, GÖRÜŞME.

Öz, Akran ve Grup Değerlendirme

• ÖZ DEĞERLENDİRME: Öğrencinin kendi çalışmasını değerlendirmesi. ÜSTBİLİŞ ve sorumluluk geliştirir. Objektiflik riski vardır. • AKRAN DEĞERLENDİRME: Öğrencilerin birbirini değerlendirmesi. Eleştirel düşünme gelişir; arkadaşlık ilişkileri etkileyebilir. • GRUP DEĞERLENDİRME: Grup çalışmasının bütün olarak değerlendirilmesi. TAMAMLAYICI DEĞERLENDİRMENİN AVANTAJLARI: • Süreci değerlendirir (yalnızca sonucu değil) • Üst düzey becerileri ölçer • Gerçek yaşamla ilişkilidir • Öğrenciyi aktif kılar DEZAVANTAJLARI: • Zaman alıcıdır • Puanlama güvenirliği düşebilir → RUBRİK kullanımı bu sorunu azaltır • Kalabalık sınıflarda uygulaması zordur

Son güncelleme: 19 Ağustos 2026