Bilişsel Öğrenme

Bilgiyi işleme, bellek, transfer ve üstbiliş.

KPSS Konuları › Eğitim Bilimleri

Bilgiyi İşleme Modeli

DUYUSAL KAYIT: • Kapasite geniş, süre çok kısa (görsel ~0,5 sn, işitsel ~4 sn) • DİKKAT edilen bilgi kısa süreli belleğe geçer KISA SÜRELİ (İŞLEYEN) BELLEK: • Kapasite 7±2 birim, süre yaklaşık 20 saniye • GRUPLAMA (chunking) ile kapasite artırılır • Sürekli tekrar bilgiyi burada tutar UZUN SÜRELİ BELLEK: • Kapasite ve süre sınırsız • ANISAL (episodik): Kişisel yaşantılar • ANLAMSAL (semantik): Genel bilgiler, kavramlar • İŞLEMSEL (prosedürel): Nasıl yapılacağı (bisiklet sürme)

Kodlama ve Hatırlama Stratejileri

• ÖRGÜTLEME: Bilgiyi gruplama, sınıflama, kavram haritası • ANLAMLANDIRMA: Yeni bilgiyi eski bilgiyle ilişkilendirme • BELLEK DESTEKLEYİCİLER (Mnemonik): - Akrostiş (baş harflerden sözcük) - Anahtar sözcük yöntemi - Yerleşim (loci) yöntemi - Zincirleme öykü • TEKRAR: Basit tekrar (sürekli) ve ayrıntılı tekrar (anlamlı) HATIRLAMAYI ETKİLEYENLER: • İLK-SON ETKİSİ (seri konum): Listenin başı ve sonu daha iyi hatırlanır • ZEIGARNIK ETKİSİ: Yarım kalan işler daha iyi hatırlanır • BAĞLAM ETKİSİ: Öğrenilen ortamda hatırlama kolaylaşır

Unutma ve Ket Vurma

UNUTMA NEDENLERİ: • Kullanılmama (silinme) • KET VURMA (engelleme) • Yetersiz kodlama • Bastırma (motivasyonel unutma) KET VURMA TÜRLERİ: • İLERİYE (Proaktif) KET VURMA: ÖNCE öğrenilen, SONRA öğrenileni engeller. Eski telefon numaran yenisini hatırlamanı engeller. • GERİYE (Retroaktif) KET VURMA: SONRA öğrenilen, ÖNCE öğrenileni engeller. Yeni öğrendiğin İngilizce kelimeler eskilerini unutturur. HATIRLAMA TÜRLERİ: • TANIMA: Seçenekler arasından bulma (en kolay) • HATIRLAMA (geri çağırma): Kendiliğinden bulma • YENİDEN ÖĞRENME: İkinci kez daha hızlı öğrenme (tasarruf)

Transfer ve Üstbiliş

ÖĞRENME TRANSFERİ (Aktarım): • OLUMLU TRANSFER: Önceki öğrenme yenisini KOLAYLAŞTIRIR (matematik → fizik) • OLUMSUZ TRANSFER: Önceki öğrenme yenisini ZORLAŞTIRIR (klavye düzeni değişimi) • SIFIR TRANSFER: Etki yok • YAKIN TRANSFER: Benzer durumlar arası • UZAK TRANSFER: Farklı durumlar arası ÜSTBİLİŞ (Metacognition): • Kendi düşünme süreçlerinin farkında olma ve düzenleme • BİLİŞ BİLGİSİ: Ne bildiğini bilme • BİLİŞ DÜZENLEME: Planlama, izleme, değerlendirme • Örnek: 'Bu konuyu anlamadığımı fark ettim, tekrar okumalıyım.' DİĞER: Öğrenmeyi öğrenme, öz düzenleme, dikkat stratejileri.

Son güncelleme: 19 Ağustos 2026