KPSS Akademi

Aktif Öğrenme

Yapılandırmacılık, iş birlikli öğrenme ve öğrenci merkezli yaklaşımlar.

KPSS Konuları › Eğitim Bilimleri

Özet

Yapılandırmacılık, iş birlikli öğrenme ve öğrenci merkezli yaklaşımlar.

Yapılandırmacılık (Constructivism)

TEMEL İLKE: Bilgi öğrenci tarafından ZİHİNDE YAPILANDIRILIR, aktarılmaz. ÖZELLİKLERİ: • Öğrenci AKTİF, öğretmen REHBER (kolaylaştırıcı) • Ön bilgiler önemlidir • Gerçek yaşam problemleri kullanılır • İş birliği ve sosyal etkileşim vurgulanır • Süreç değerlendirmesi (portfolyo, performans görevi) VYGOTSKY — SOSYAL YAPILANDIRMACILIK: • YAKINSAL GELİŞİM ALANI (ZPD): Bireyin tek başına yapabildikleri ile yardımla yapabildikleri arasındaki alan • DESTEKLEME (Scaffolding): Gerektiği kadar yardım, sonra geri çekilme • İÇ KONUŞMA (özel konuşma) düşünmeyi düzenler • DİL ve KÜLTÜR bilişsel gelişimin merkezindedir PIAGET vs VYGOTSKY: Piaget bireysel keşfi, Vygotsky sosyal etkileşimi vurgular.

İş Birlikli Öğrenme

TEMEL İLKELER: • OLUMLU BAĞIMLILIK: 'Ya hep beraber ya hiçbirimiz' • BİREYSEL SORUMLULUK (hesap verebilirlik) • YÜZ YÜZE DESTEKLEYİCİ ETKİLEŞİM • SOSYAL BECERİLER • GRUP SÜRECİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ TEKNİKLER: • AYRILIP BİRLEŞME (Jigsaw): Her üye bir bölümü öğrenir, uzman gruplarda çalışır, sonra grubuna öğretir. • BİRLİKTE ÖĞRENME • ÖĞRENCİ TAKIMLARI-BAŞARI BÖLÜMLERİ (STAD) • TAKIM-OYUN-TURNUVA (TGT) • GRUP ARAŞTIRMASI • BİRLİKTE SORALIM BİRLİKTE ÖĞRENELİM İŞ BİRLİĞİ ≠ GRUP ÇALIŞMASI: İş birlikli öğrenmede her üyenin rolü ve sorumluluğu tanımlıdır.

Aktif Öğrenme Teknikleri

• BEYİN FIRTINASI: Kısa sürede çok fikir; eleştiri YASAK, nicelik önemli. • ALTI ŞAPKALI DÜŞÜNME (De Bono): Beyaz (bilgi), kırmızı (duygu), siyah (olumsuz), sarı (olumlu), yeşil (yaratıcılık), mavi (süreç kontrolü) • DRAMA / ROL OYNAMA: Empati ve duyuşsal kazanımlar • İSTASYON: Öğrenciler gruplar hâlinde masalar arası dolaşıp çalışmayı tamamlar • BALIK KILÇIĞI: Neden-sonuç analizi • KAVRAM HARİTASI: Kavramlar arası ilişkiler görselleştirilir • TARTIŞMA TEKNİKLERİ: Münazara, panel, forum, sempozyum, açık oturum, kollegyum, çember • SORU-CEVAP, GÖSTERİ, VIZIR VIZIR (kısa tartışma) • PROBLEME DAYALI ÖĞRENME (PDÖ): Gerçek yaşam problemi ile başlanır • PROJE TABANLI ÖĞRENME: Uzun süreli, ürün odaklı

Çoklu Zekâ ve Öğrenme Stilleri

GARDNER — ÇOKLU ZEKÂ KURAMI (8 zekâ alanı): 1) SÖZEL-DİLSEL 2) MANTIKSAL-MATEMATİKSEL 3) GÖRSEL-UZAMSAL 4) BEDENSEL-KİNESTETİK 5) MÜZİKSEL-RİTMİK 6) SOSYAL (Kişilerarası) 7) İÇSEL (Kişinin kendine dönük) 8) DOĞACI • Herkeste tüm zekâlar bulunur, farklı düzeylerdedir. • Zekâ geliştirilebilir. • Öğretim çeşitlendirilmelidir. KOLB — YAŞANTISAL ÖĞRENME DÖNGÜSÜ: Somut yaşantı → Yansıtıcı gözlem → Soyut kavramsallaştırma → Aktif yaşantı Stiller: Değiştiren, Özümseyen, Ayrıştıran, Yerleştiren DUNN & DUNN: Görsel, işitsel, kinestetik öğrenme stilleri

Probleme ve Projeye Dayalı Öğrenme

PROBLEME DAYALI ÖĞRENME (PDÖ): Öğrenme, YAPILANDIRILMAMIŞ gerçek yaşam problemiyle BAŞLAR. Önce konu anlatılıp sonra problem verilmez; problem öğrenmeyi tetikler. Adımlar: Problemi tanıma → Bilinenleri/bilinmeyenleri listeleme → Araştırma → Çözüm önerisi → Değerlendirme Öğretmenin rolü: Bilgi kaynağı değil KOLAYLAŞTIRICIDIR. PROJEYE DAYALI ÖĞRENME: Uzun süreli, somut bir ÜRÜNLE sonuçlanır. Disiplinler arasıdır, süreç ve ürün birlikte değerlendirilir. PDÖ'den farkı: PDÖ'de odak problemin çözümü ve öğrenme süreci, projede somut çıktıdır. BULUŞ YOLUYLA ÖĞRENME (Bruner): Öğretmen örnekleri sunar, öğrenci kuralı KENDİ bulur. Tümevarımdır. Kalıcılığı yüksek, süresi uzundur. SUNUŞ YOLUYLA ÖĞRENME (Ausubel): Öğretmen önce genel/kapsayıcı bilgiyi (ön örgütleyici) verir, sonra ayrıntıya iner. Tümdengelimdir. Kısa sürede çok bilgi aktarır. ARAŞTIRMA-İNCELEME (Dewey): Bilimsel problem çözme basamakları izlenir: problem, hipotez, veri toplama, test, sonuç. SEÇİM ÖLÇÜTÜ: Kavram öğretilecekse buluş, bilgi aktarılacaksa sunuş, beceri geliştirilecekse araştırma-inceleme uygundur.

Beyin Temelli ve Basamaklı Öğretim

BEYİN TEMELLİ ÖĞRENME: Öğrenmenin beynin doğal çalışma biçimine uydurulmasıdır. İlkeleri: Beyin paralel işlemcidir; öğrenme fizyolojiktir; anlam arayışı doğuştandır; duygular öğrenmeyi belirler; beyin bütünü ve parçaları aynı anda algılar; rahatlatılmış uyanıklık (düşük tehdit, yüksek meydan okuma) ideal ortamdır. BASAMAKLI ÖĞRETİM: Görevler C (bilgi/kavrama), B (uygulama/analiz), A (sentez/değerlendirme) düzeyinde hazırlanır. Öğrenci kendi düzeyinden başlar, ilerledikçe üst basamağa geçer. Bireysel farklılıkları esas alır. TAM ÖĞRENME (Bloom): Yeterli zaman ve uygun öğretim verilirse öğrencilerin %90'ı öğrenebilir. • Bilişsel giriş davranışları (ön öğrenmeler) — başarının yaklaşık yarısını açıklar • Duyuşsal giriş özellikleri (ilgi, tutum, öz güven) • Öğretim hizmetinin niteliği: İPUCU – KATILIM – PEKİŞTİREÇ – DÖNÜT/DÜZELTME İZLEME TESTİ ve TAMAMLAYICI ÖĞRETİM bu modelin ayırt edici ögeleridir; eksiği olan öğrenci ek öğretim alır. İŞ BİRLİKLİ ÖĞRENME TEKNİKLERİ: • AYRILIP BİRLEŞME (Jigsaw): Her üye bir alt konunun uzmanı olur, uzman gruplarda çalışır, sonra kendi grubuna öğretir. • BİRLİKTE ÖĞRENME: Grup tek ürün üretir, ortak not alır. • ÖĞRENCİ TAKIMLARI-BAŞARI BÖLÜMLERİ (ÖTBB): Bireysel sınav, grup puanı bireysel gelişime göre hesaplanır. • TAKIM-OYUN-TURNUVA: Yarışma temellidir. ORTAK ŞART: Olumlu bağımlılık, bireysel sorumluluk, yüz yüze etkileşim, sosyal beceri, grup değerlendirmesi.

Püf Noktaları

Aktif Öğrenme Örnek Soruları ve Çözümleri

Bu konuda uygulamada 119 soru var — 29 kolay, 45 orta, 45 zor.

1. Aktif öğrenme sürecinde değerlendirme anlayışına ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A) Öz değerlendirme ve akran değerlendirmesi de sürece dahil edilir. ✓
  2. B) Not verme sistemi ortadan kaldırılmalıdır.
  3. C) Sadece yazılı sınavlar kullanılmalıdır.
  4. D) Değerlendirme yalnızca öğretim birimi bitiminde yapılmalıdır.
  5. E) Değerlendirme tamamen öğretmenin sorumluluğundadır.

Çözüm: Aktif öğrenmede değerlendirme sürece yayılır ve çok boyutlu bir yapı kazanır. Öğrenciler kendi öğrenmelerini (öz değerlendirme) ve birbirlerinin çalışmalarını (akran değerlendirmesi) değerlendirerek hem üst biliş becerileri hem de eleştirel bakış açısı geliştirirler.

2. Bir öğretmen tarih dersinde, öğrencilere Kurtuluş Savaşı dönemine ait birincil kaynak belgeler vererek 'Bu belgelere dayanarak dönemin ekonomik koşullarını nasıl değerlendirirsiniz?' sorusunu yöneltiyor. Bu etkinlik Bloom taksonomisinin hangi basamağında yer alır ve aktif öğrenmeyle ilişkisi nasıldır?

  1. A) Bilgi basamağı; aktif öğrenmeyle doğrudan ilişkilidir çünkü bilgi aktarımı söz konusudur.
  2. B) Uygulama basamağı; aktif öğrenmeyle ilişkilidir çünkü öğrenci öğrendiklerini yeni duruma uygulamaktadır.
  3. C) Sentez basamağı; aktif öğrenmeyle ilişkisi yoktur çünkü öğretmen süreci yönetmektedir.
  4. D) Analiz basamağı; aktif öğrenmeyle ilişkilidir çünkü öğrenci belgeleri inceleyerek kendi yorumunu oluşturmaktadır. ✓
  5. E) Kavrama basamağı; aktif öğrenmeyle kısmi ilişkisi vardır çünkü öğrenci metni anlamlandırmaktadır.

Çözüm: Birincil kaynak belgelerini inceleyerek dönemin koşullarını değerlendirmek, öğrencinin belgeleri parçalarına ayırmasını, aralarındaki ilişkileri ve kalıpları fark etmesini gerektirdiğinden Bloom taksonomisinin analiz basamağına karşılık gelir. Aktif öğrenmeyle güçlü biçimde ilişkilidir; öğrenci pasif alıcı konumundan çıkarak kaynaklarla doğrudan etkileşim kurmakta, kendi yorumunu ve analizini oluşturmaktadır.

3. Üç farklı öğretmen aynı kazanımı ('Demokratik değerleri günlük yaşamla ilişkilendirme') farklı tekniklerle işlemektedir. Öğretmen-1 rol oynama, Öğretmen-2 altı şapkalı düşünme, Öğretmen-3 ise istasyon tekniği kullanmaktadır. Yapılan gözlemde şu durum saptanmıştır: Öğretmen-3'ün sınıfında öğrenciler istasyonlar arasında dolaşmakta ancak istasyonlardaki görevleri tamamlarken yalnızca ezber bilgiyi tekrar etmektedir. Bu değerlendirmeye göre aşağıdakilerden hangisi doğru bir çıkarımdır?

  1. A) Öğretmen-3'ün uygulaması, aktif öğrenmenin fiziksel katılım boyutunu sağlamakta fakat bilişsel katılım boyutunu sağlamamaktadır. ✓
  2. B) Rol oynama ve altı şapkalı düşünme teknikleri, istasyon tekniğine kıyasla her koşulda daha derin bir öğrenme sağlamakta ve kalıcılığı artırmaktadır.
  3. C) Ezber bilginin tekrar edilmesi, bilginin pekiştirilmesi açısından aktif öğrenme kapsamında değerlendirilebilmektedir.
  4. D) Üç öğretmenin uygulamalarını karşılaştırmak için yalnızca kullanılan tekniğin adı yeterli bir ölçüttür.
  5. E) İstasyon tekniği, demokratik değerlerin öğretimi için yapısal olarak uygunsuz bir tekniktir.

Çözüm: Aktif öğrenme iki boyutu birlikte gerektirir: fiziksel/davranışsal katılım ve bilişsel/zihinsel katılım. Öğretmen-3'ün sınıfında öğrenciler fiziksel olarak harekettedir (istasyonlar arası geçiş), bu nedenle davranışsal katılım vardır. Ancak istasyonlardaki görevler yalnızca ezber bilginin tekrarlanmasını gerektirdiğinden Bloom taksonomisinin alt basamaklarında kalınmaktadır ve bilişsel katılım gerçekleşmemektedir. A seçeneği yanlıştır çünkü sorun tekniğin kendisinde değil, görev tasarımındadır. C seçeneği genelleme hatasıdır; tekniğin adı değil uygulaması belirleyicidir. D seçeneği yanlıştır; salt ezber tekrarı aktif öğrenme sayılmaz.

Bu konudan soru çöz

Soruları Aç Eğitim Bilimleri Konuları

Reklam

16.000+ soru, bilgi kartları, denemeler ve oyunlar — ücretsiz

Uygulamayı Aç Deneme Çöz

Son güncelleme: 20 Eylül 2026