Türkiye'nin İklimi

Türkiye'nin iklimini etkileyen faktörler, iklim tipleri ve bölgesel özellikler.

KPSS Konuları › Coğrafya

Türkiye'nin Coğrafi Konumu

MATEMATİK KONUM: • 36°-42° KUZEY enlemleri, 26°-45° DOĞU boylamları arasında. • ORTA KUŞAK'ta yer alır → dört mevsim belirgin yaşanır. • Kuzey Yarımküre'dedir → 21 Haziran en uzun gün. • 6 paralel (≈666 km) ve 19 meridyen (kuzey-güney 666 km, doğu-batı ≈1.565 km) genişliğindedir. • 19 meridyen × 4 dk = 76 dakika yerel saat farkı vardır. Tek saat dilimi (30° doğu meridyeni) kullanılır. • Ekvator'a uzak olduğu için Güneş ışınları hiç dik gelmez; gölge boyu hiç sıfırlanmaz. ÖZEL KONUM: • Üç tarafı denizlerle çevrili (Karadeniz, Ege, Akdeniz + Marmara iç deniz). • Asya ile Avrupa arasında köprü; Boğazlara sahip. • Ortalama yükselti YÜKSEK (≈1.132 m) ve doğuya doğru artar. • Dağlar doğu-batı doğrultuludur → deniz etkisinin iç kesimlere girmesini ENGELLER.

Türkiye'de Görülen İklim Tipleri

• KARADENİZ İKLİMİ: HER MEVSİM YAĞIŞLI. En çok yağış SONBAHARDA. Türkiye'nin en çok yağış alan yeri RİZE. Doğal bitki örtüsü: ORMAN (nemli ormanlar). • AKDENİZ İKLİMİ: Yazlar sıcak ve kurak, kışlar ılık ve yağışlı. En çok yağış KIŞIN. Bitki örtüsü MAKİ. Akdeniz ve Ege kıyıları, Güney Marmara. • KARASAL İKLİM: Yazlar sıcak-kurak, kışlar soğuk. Yıllık sıcaklık farkı YÜKSEK. En çok yağış İLKBAHARDA (İç Anadolu). Bitki örtüsü BOZKIR (step). İç Anadolu, Doğu Anadolu, İç Batı Anadolu, Güneydoğu Anadolu. - Doğu Anadolu'da sert karasal (kışlar çok soğuk, kar örtüsü uzun süre kalır). - Güneydoğu'da yazlar çok sıcak ve kurak (Türkiye'nin en sıcak yeri buradadır). • MARMARA (GEÇİŞ) İKLİMİ: Karadeniz, Akdeniz ve karasal iklim arasında geçiş.

Sıcaklık ve Yağış Dağılışı

SICAKLIK: • En sıcak bölge: GÜNEYDOĞU ANADOLU (yazın), en soğuk: DOĞU ANADOLU (kışın). • Kıyılarda kışlar ılık, iç kesimlerde serttir (yükselti ve karasallık). • Ocak ayı en soğuk, Temmuz-Ağustos en sıcak aylardır. YAĞIŞ: • EN ÇOK yağış alan yer: RİZE (Doğu Karadeniz kıyıları). • EN AZ yağış alan yer: TUZ GÖLÜ çevresi / İÇ ANADOLU (Konya-Karapınar). • Kıyılar iç kesimlerden fazla yağış alır. • Dağların denize bakan yamaçları daha çok yağış alır (orografik yağış). ÖZEL DURUMLAR: • KIRKİKİNDİ yağışları: İç Anadolu, ilkbahar, konveksiyonel. • Doğu Karadeniz'de sonbahar yağışları en yüksektir. • Kar yağışı en çok Doğu Anadolu'da, kar örtüsü en uzun süre orada kalır.

İklimin Etkileri

• TARIM: Ürün çeşitliliği iklim çeşitliliğine bağlıdır. Zeytin, incir, turunçgil → Akdeniz iklimi; çay, fındık → Karadeniz; tahıl → karasal. • NÜFUS ve YERLEŞME: Kıyı bölgeleri daha yoğun nüfusludur; Doğu Anadolu'da sert iklim nüfusu sınırlar. • TURİZM: Akdeniz kıyılarında deniz turizmi süresi uzundur; kış turizmi (Uludağ, Palandöken, Erciyes, Kartalkaya) karasal ve yüksek alanlarda. • ULAŞIM: Kar ve don iç kesimlerde ulaşımı zorlaştırır. • AKARSU REJİMİ: Karadeniz akarsuları düzenli (her mevsim yağış), karasal bölge akarsuları düzensiz (ilkbaharda kabarır). • KONUT TİPİ: Karadeniz'de ahşap, İç Anadolu'da kerpiç, Akdeniz'de taş; çatı eğimi yağışa göre değişir.

Son güncelleme: 19 Ağustos 2026