Tarım ve Hayvancılık

Tarımı etkileyen faktörler, başlıca ürünler ve yetiştiği yöreler, hayvancılık türleri.

KPSS Konuları › Coğrafya

Tarımı Etkileyen Faktörler

• İKLİM: En belirleyici faktör (sıcaklık, yağış, don olayları). • YER ŞEKİLLERİ: Düz alanlarda makineleşme kolaydır. • TOPRAK ÖZELLİKLERİ ve SULAMA. • GÜBRELEME, TOHUM ISLAHI, MAKİNELEŞME, İLAÇLAMA → verimi artırır. • PAZAR, ULAŞIM ve DEVLET DESTEKLERİ. TÜRKİYE'DE TARIMIN ÖZELLİKLERİ: • Ürün çeşitliliği FAZLADIR (iklim çeşitliliği sayesinde). • Üretim iklime bağımlı olduğu için YILDAN YILA DEĞİŞKENDİR. • Nadas alanları hâlâ geniştir (özellikle İç Anadolu — yağış azlığı). • Tarım alanları miras yoluyla bölünmüştür (küçük parseller). • GAP ile Güneydoğu'da sulu tarıma geçiş hızlanmıştır.

Başlıca Tarım Ürünleri

TAHILLAR: • BUĞDAY: En geniş ekim alanına sahip ürün. İç Anadolu başta olmak üzere her bölgede. • ARPA: Buğdaydan sonra ikinci; İç Anadolu. • MISIR: Karadeniz ve Çukurova. PİRİNÇ (çeltik): Bol su ister — Edirne, Balıkesir, Samsun, Çorum. ENDÜSTRİ BİTKİLERİ: • PAMUK: Yaz sıcaklığı ve sulama ister. Çukurova, GAP (Şanlıurfa), Ege (B. Menderes). • ŞEKER PANCARI: Karasal iklim, fabrikaya yakınlık. İç Anadolu, Doğu Anadolu. • TÜTÜN: Kıraç toprak ister. Ege (en çok), Karadeniz, Güneydoğu. • AYÇİÇEĞİ: Trakya (Tekirdağ, Edirne). • ÇAY: Bol yağış, asitli toprak, ılıman kış. SADECE Doğu Karadeniz (Rize). MEYVELER: • FINDIK: Doğu Karadeniz (Giresun, Ordu). Türkiye dünya lideridir. • ZEYTİN, İNCİR, ÜZÜM: Akdeniz iklimi — Ege ve Akdeniz kıyıları. • TURUNÇGİL (portakal, limon, mandalina): Kış ılıklığı ister, DON'a dayanıksız — Akdeniz kıyıları. • MUZ: En çok sıcaklık isteyen ürün — Anamur, Alanya. • ANTEP FISTIĞI: Gaziantep, Şanlıurfa, Siirt. • KAYISI: Malatya (dünya lideri).

Hayvancılık

• BÜYÜKBAŞ (sığır): Ot ve yem bol olan yerlerde. Doğu Anadolu (mera), Karadeniz, Trakya. Kültür ırkı en çok Marmara-Ege'de. • KÜÇÜKBAŞ (koyun-keçi): Bozkır alanlarında. KOYUN → İç Anadolu, Doğu Anadolu, Güneydoğu. KIL KEÇİSİ → Akdeniz (maki, Toroslar). TİFTİK (ANKARA) KEÇİSİ → Ankara ve çevresi. • KÜMES HAYVANCILIĞI: Tüketim merkezlerine yakın — Bolu, Sakarya, Manisa, İzmir. • ARICILIK: Bitki çeşitliliği fazla olan yerlerde — Muğla (çam balı), Ordu, Adana, Hakkâri (en kaliteli). • İPEKBÖCEKÇİLİĞİ: Dut ağacı — Bursa. • BALIKÇILIK: Türkiye'de avlanan balığın büyük bölümü KARADENİZ'den (hamsi başta). Denizlerimizde kıta sahanlığı dar olduğu için verim sınırlıdır. SORUNLAR: Mera alanlarının daralması, besi hayvancılığının yetersizliği, hayvan başına verimin düşüklüğü, yem maliyetleri.

Tarımsal Politikalar ve Kurumlar

• TARİŞ, ÇUKOBİRLİK, FİSKOBİRLİK gibi tarım satış kooperatifleri. • TMO (Toprak Mahsulleri Ofisi): Hububat alım-satımı, fiyat istikrarı. • TİGEM: Tarım işletmeleri. • GAP (Güneydoğu Anadolu Projesi): Fırat ve Dicle üzerinde barajlar; sulama ve enerji amaçlı. Atatürk Barajı en büyüğüdür. Bölgede pamuk üretimi arttı. • Diğer projeler: KOP (Konya Ovası), DAP (Doğu Anadolu), DOKAP (Doğu Karadeniz). • ORGANİK TARIM ve SERACILIK (Antalya, Mersin) gelişmektedir.

Son güncelleme: 19 Ağustos 2026