Sanayi ve Enerji

Sanayi kolları, sanayi bölgeleri, madenler ve enerji kaynakları.

KPSS Konuları › Coğrafya

Sanayiyi Etkileyen Faktörler ve Bölgeler

FAKTÖRLER: Ham madde, sermaye, enerji, ulaşım, pazar, iş gücü, devlet politikaları. TÜRKİYE'DE SANAYİ BÖLGELERİ: • MARMARA: En gelişmiş sanayi bölgesi. İstanbul, Kocaeli (petrokimya-TÜPRAŞ, otomotiv), Bursa (otomotiv, tekstil), Sakarya, Tekirdağ. • EGE: İzmir (gıda, tekstil, petrokimya-Aliağa), Manisa (elektronik-beyaz eşya), Denizli (tekstil). • AKDENİZ: Adana-Mersin (gıda, tekstil, petrokimya), İskenderun (DEMİR-ÇELİK). • İÇ ANADOLU: Ankara (savunma, makine), Konya, Eskişehir (lokomotif, seramik), Kırıkkale (petrol rafinerisi, silah). • KARADENİZ: Karabük ve Ereğli (DEMİR-ÇELİK), Zonguldak (taş kömürü), Samsun (bakır, gübre). • DOĞU/GÜNEYDOĞU: Gaziantep (gıda, tekstil — bölgenin en sanayileşmişi), Malatya, Erzurum, Batman (rafineri).

Başlıca Madenler

• BOR: Türkiye dünya rezervlerinin yaklaşık %70'ine sahiptir. Balıkesir (Bigadiç), Kütahya (Emet), Eskişehir (Kırka), Bursa (Kestelek). • KROM: Guleman (Elazığ), Fethiye-Köyceğiz, Bursa. Türkiye önemli üreticidir. • DEMİR: Divriği (Sivas), Hekimhan (Malatya), Kayseri. • BAKIR: Murgul (Artvin), Küre (Kastamonu), Ergani (Elazığ). • BOKSİT (alüminyum): Seydişehir (Konya). • LİNYİT: Afşin-Elbistan (en büyük), Soma (Manisa), Tunçbilek-Seyitömer (Kütahya), Yatağan (Muğla). Termik santrallerde kullanılır. • TAŞ KÖMÜRÜ: Yalnızca ZONGULDAK havzasında. Demir-çelikte kok kömürü olarak kullanılır. • MERMER: Afyon, Muğla, Balıkesir, Bilecik. • TUZ: Tuz Gölü (kaya tuzu: Çankırı, Iğdır; deniz tuzu: İzmir Çamaltı).

Enerji Kaynakları

YENİLENEBİLİR: • HİDROELEKTRİK: Türkiye'nin en önemli yenilenebilir kaynağı. Fırat (Atatürk, Keban, Karakaya), Dicle (Ilısu), Çoruh (Deriner), Seyhan, Sakarya. • JEOTERMAL: Denizli (Kızıldere), Aydın (Germencik), Manisa (Alaşehir), Çanakkale. Türkiye Avrupa'da önde gelen ülkelerdendir. • RÜZGÂR: Çeşme-Alaçatı, Bandırma, Çanakkale, Hatay — kıyı ve yüksek alanlar. • GÜNEŞ: Güneydoğu ve Akdeniz (Konya Karapınar, Şanlıurfa). Türkiye güneşlenme süresi bakımından avantajlıdır. • BİYOKÜTLE. YENİLENEMEZ: • PETROL: Batman, Adıyaman, Diyarbakır, Siirt. Üretim ihtiyacı KARŞILAMAZ, büyük ölçüde ithal edilir. Rafineriler: İzmit (TÜPRAŞ), İzmir-Aliağa, Kırıkkale, Batman, STAR (Aliağa). • DOĞAL GAZ: Kuzey Marmara, Trakya — ihtiyacın çok küçük kısmını karşılar; Rusya, İran, Azerbaycan'dan ithal edilir. BOTAŞ, TANAP, TürkAkım. • KÖMÜR: Termik santraller (Afşin-Elbistan, Soma, Yatağan, Çatalağzı). • NÜKLEER: Akkuyu (Mersin) inşa hâlindedir; Sinop planlanmaktadır.

Ulaşım ve Ticaret

• Türkiye'de en yaygın ulaşım türü KARAYOLUDUR (yük ve yolcu taşımada payı en yüksek). • DEMİR YOLU: Yükseltinin fazlalığı ve engebe nedeniyle yapımı pahalıdır; en yaygın İç Anadolu'da. • DENİZ YOLU: En ucuz taşıma; başlıca limanlar İzmir, Mersin, İskenderun, Samsun, Trabzon, İstanbul (Ambarlı), Kocaeli. • HAVA YOLU: İstanbul Havalimanı, Sabiha Gökçen, Antalya, Esenboğa, Adnan Menderes. • BOĞAZLAR: İstanbul ve Çanakkale — stratejik konum; Montrö Sözleşmesi (1936) ile düzenlenir. • İHRACAT: Tekstil-hazır giyim, otomotiv, demir-çelik, beyaz eşya, tarım ürünleri. • İTHALAT: Ham petrol, doğal gaz, makine, ara mallar. • TURİZM: Antalya, İstanbul, Muğla başta; kültür, deniz, kış, termal, kongre turizmi.

Son güncelleme: 19 Ağustos 2026