KPSS Akademi

Bölgeler Coğrafyası

Türkiye'nin 7 coğrafi bölgesi, bölümleri ve ayırt edici özellikleri.

KPSS Konuları › Coğrafya

Özet

Türkiye'nin 7 coğrafi bölgesi, bölümleri ve ayırt edici özellikleri.

Bölgelerin Genel Özellikleri

• Türkiye 1941 Coğrafya Kongresi'nde 7 COĞRAFİ BÖLGEYE ayrılmıştır. • Bölgeler yüzölçümü büyüklüğüne göre: DOĞU ANADOLU > İÇ ANADOLU > KARADENİZ > AKDENİZ > EGE > MARMARA > GÜNEYDOĞU ANADOLU. • Nüfusu en fazla: MARMARA. Nüfus yoğunluğu en fazla: MARMARA. En az: DOĞU ANADOLU. • Bölge sayısı en fazla komşu olan: İÇ ANADOLU (Karadeniz hariç 5 bölgeye komşu... İç Anadolu tüm bölgelere komşudur, Güneydoğu hariç).

Marmara ve Ege

MARMARA BÖLGESİ: • Bölümleri: Yıldız (Istranca), Ergene, Çatalca-Kocaeli, Güney Marmara. • En gelişmiş SANAYİ bölgesi; nüfusu ve nüfus yoğunluğu en fazla. • Yükseltisi EN AZ olan bölgedir. • Geçiş iklimi görülür; ERGENE havzasında karasallık. • Ayçiçeği (Trakya), zeytin, ipekböcekçiliği (Bursa). EGE BÖLGESİ: • Bölümleri: Asıl Ege (Kıyı Ege), İç Batı Anadolu. • Dağlar denize DİK uzanır → deniz etkisi içeriye sokulur, kıyıda girinti-çıkıntı fazladır (koy, körfez, yarımada). • HORST ve GRABEN sistemi belirgin (Bozdağlar horst; Gediz, B. Menderes graben). • Zeytin, incir, üzüm, tütün, pamuk; jeotermal enerji. • İç Batı Anadolu'da karasallık artar.

Akdeniz ve İç Anadolu

AKDENİZ BÖLGESİ: • Bölümleri: Adana, Antalya. • TOROSLAR kıyıya paralel uzanır → deniz etkisi içeriye giremez, kıyı sade. • KARSTİK şekiller çok yaygın (Taşeli Platosu, obruk, düden, mağara). • ÇUKUROVA: Türkiye'nin en verimli ve en büyük delta ovası. • Turunçgil, muz, sera tarımı, pamuk; turizm (Antalya). • Türkiye'nin en yüksek ikinci bölgesidir. İÇ ANADOLU BÖLGESİ: • Bölümleri: Konya, Yukarı Sakarya, Orta Kızılırmak, Yukarı Kızılırmak. • Yağış EN AZ olan bölge; bozkır (step) örtüsü. • PLATOLAR geniş yer kaplar (Obruk, Cihanbeyli, Haymana, Bozok, Uzunyayla). • Kırkikindi (ilkbahar) yağışları. • Tahıl ambarı (buğday, arpa), şeker pancarı; küçükbaş hayvancılık. • Volkanik dağlar: Erciyes, Hasandağı, Melendiz. Kapadokya peribacaları.

Karadeniz, Doğu ve Güneydoğu Anadolu

KARADENİZ BÖLGESİ: • Bölümleri: Batı, Orta, Doğu Karadeniz. • Dağlar kıyıya PARALEL → deniz etkisi içeriye giremez; kıyı sade. • HER MEVSİM YAĞIŞLI; Türkiye'nin en çok yağış alan bölgesi (Rize). • ORMAN varlığı en fazla; dağınık yerleşme yaygın. • Çay, fındık, mısır, tütün; Zonguldak taş kömürü; Karabük-Ereğli demir-çelik. • Delta ovaları: Bafra (Kızılırmak), Çarşamba (Yeşilırmak). DOĞU ANADOLU BÖLGESİ: • Bölümleri: Yukarı Fırat, Erzurum-Kars, Yukarı Murat-Van, Hakkâri. • YÜZÖLÇÜMÜ ve ORTALAMA YÜKSELTİ en fazla; nüfus yoğunluğu EN AZ. • Sert karasal iklim; kar örtüsü uzun süre kalır. • Büyükbaş hayvancılık ve MERA hayvancılığı; canlı hayvan ticareti. • Volkanik dağlar (Ağrı, Süphan, Nemrut, Tendürek); Van Gölü. • Hidroelektrik potansiyeli yüksek (Fırat, Murat, Çoruh, Aras). GÜNEYDOĞU ANADOLU BÖLGESİ: • Bölümleri: Orta Fırat, Dicle. • YÜZÖLÇÜMÜ EN KÜÇÜK bölge; en az bölüme sahip. • Yazlar çok sıcak ve kurak (Türkiye'nin en yüksek sıcaklıkları). • Platolar geniş; GAP ile sulu tarım gelişti (pamuk). • Antep fıstığı, mercimek, buğday; Batman-Adıyaman petrol. • Karacadağ volkanik alanı.

Bölüm ve Yöreler — Ayrıntı

• Türkiye 1941 Coğrafya Kongresi'nde 7 COĞRAFİ BÖLGEYE ayrıldı. Bölge sınırları İDARİ değil, coğrafi benzerliklere dayanır — bir il birden fazla bölgeye girebilir. • MARMARA: Yıldız Dağları, Ergene, Çatalca-Kocaeli, Güney Marmara bölümleri. Yüzölçümü küçük ama nüfus ve sanayide ilk sırada. Her iklim tipinin geçiş özelliği görülür. • EGE: Asıl Ege ve İç Batı Anadolu bölümleri. Dağların denize dik uzanması nedeniyle deniz etkisi iç kesimlere sokulur; graben ovaları (Bakırçay, Gediz, Küçük ve Büyük Menderes) çok verimlidir. • AKDENİZ: Adana ve Antalya bölümleri. Toroslar kıyıya paralel — karstik şekiller yaygın; seracılık ve turizm öne çıkar. • İÇ ANADOLU: Konya, Yukarı Sakarya, Orta Kızılırmak, Yukarı Kızılırmak bölümleri. En az yağış alan bölge; tahıl ambarı. • KARADENİZ: Batı, Orta ve Doğu Karadeniz bölümleri. Dağlar kıyıya paralel; en fazla yağış alan bölge; ormanlık oranı en yüksek. • DOĞU ANADOLU: Yukarı Fırat, Erzurum-Kars, Yukarı Murat-Van, Hakkâri bölümleri. En yüksek ve en engebeli bölge; en düşük sıcaklıklar burada. • GÜNEYDOĞU ANADOLU: Orta Fırat ve Dicle bölümleri. En küçük ikinci bölge; yaz sıcaklıkları en yüksek; GAP ile tarımda dönüşüm.

Bölgelerde 'En'ler

• NÜFUS ve NÜFUS YOĞUNLUĞU en fazla: MARMARA. En az: Doğu Anadolu. • YÜZÖLÇÜMÜ en büyük: DOĞU ANADOLU. En küçük: Güneydoğu Anadolu. • YAĞIŞ en fazla: Karadeniz (Doğu Karadeniz kıyısı). En az: İç Anadolu. • ORTALAMA YÜKSELTİ en fazla: Doğu Anadolu. En az: Marmara. • ORMAN ORANI en yüksek: Karadeniz. • TARIM ALANI oranı en yüksek: Marmara; tarımsal üretim çeşitliliği en fazla Akdeniz ve Ege. • SANAYİ ve TİCARET: Marmara ilk sırada. • KIŞ TURİZMİ: Doğu Anadolu (Palandöken, Sarıkamış) ve Uludağ. YAZ-KIYI TURİZMİ: Akdeniz ve Ege. KÜLTÜR TURİZMİ: İç Anadolu (Kapadokya) ve Ege (antik kentler). • GÖÇ VEREN bölgeler: Doğu Anadolu, Güneydoğu Anadolu, Karadeniz. GÖÇ ALAN: Marmara, Ege, Akdeniz. • Bölgeler arası gelişmişlik farkı, iç göçün ve dengesiz nüfus dağılışının temel sebebidir.

Püf Noktaları

Bölgeler Coğrafyası Örnek Soruları ve Çözümleri

Bu konuda uygulamada 113 soru var — 41 kolay, 42 orta, 30 zor.

1. Türkiye'de çay üretiminin tamamına yakını hangi bölgede yapılmaktadır?

  1. A) Marmara Bölgesi
  2. B) Akdeniz Bölgesi
  3. C) Ege Bölgesi
  4. D) İç Anadolu Bölgesi
  5. E) Karadeniz Bölgesi ✓

Çözüm: Çay bitkisi nem ve yağış bakımından zengin, asidik topraklı alanlarda yetişir. Bu koşulların sağlandığı Doğu Karadeniz kıyıları (özellikle Rize, Trabzon, Artvin çevresi) Türkiye'deki çay üretiminin neredeyse tamamını karşılar.

2. Türkiye'nin coğrafi bölgeleri belirlenirken esas alınan kriterler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

  1. A) İklim özellikleri
  2. B) Bitki örtüsü
  3. C) Nüfus yoğunluğu ✓
  4. D) Ekonomik faaliyetler
  5. E) Yer şekilleri

Çözüm: 1941 yılında Ankara'da düzenlenen I. Coğrafya Kongresi'nde Türkiye 7 coğrafi bölgeye ayrılmıştır. Bu ayrımda iklim, bitki örtüsü, yer şekilleri ve ekonomik faaliyetler esas alınmış; ancak nüfus yoğunluğu bir kriter olarak kullanılmamıştır.

3. İç Anadolu Bölgesi'nde Konya Bölümü ile Yukarı Kızılırmak Bölümü iklim ve tarım özellikleri bakımından karşılaştırıldığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A) Konya Bölümü daha yüksek ve soğuk olduğundan tahıl tarımı bu bölümde daha kısıtlıdır.
  2. B) Her iki bölümde de tümüyle aynı ürünler yetiştirilmekte olup aralarında iklim ya da tarım deseni bakımından herhangi bir farklılık bulunmamaktadır. Bu nedenle iki bölüm tek bir tarım alanı gibi değerlendirilmektedir.
  3. C) İki bölüm arasındaki tek fark, Yukarı Kızılırmak Bölümü'nde meyve bahçelerinin daha yaygın olmasından ibarettir.
  4. D) Yukarı Kızılırmak Bölümü, rakımı daha yüksek ve yağışı görece daha fazla olduğundan bitki örtüsü ve tarım deseni farklılaşmakta; Konya Bölümü ise daha düz ve kurak olup tahıl ve şeker pancarında öne çıkmaktadır. ✓
  5. E) Konya Bölümü daha nemli olduğundan fındık ve çay yetiştiriciliğine elverişlidir.

Çözüm: Yukarı Kızılırmak Bölümü (Sivas, Kayseri çevresi) İç Anadolu'nun doğusunda, daha yüksek rakımlı ve karasallığın daha belirgin olduğu bir kesimdir; görece daha fazla yağış alması bazı bölgelerinde farklı tarım pratiklerine yol açar. Konya Bölümü ise Türkiye'nin en geniş düzlüklerini barındıran, yağışı kısıtlı ama sulamanın geliştiği bir bölümdür; tahıl (buğday, arpa) ve şeker pancarı tarımında ülke genelinde önemli bir yere sahiptir. Diğer seçenekler coğrafi gerçeklerle çelişmektedir.

Bu konudan soru çöz

Soruları Aç Coğrafya Konuları

Reklam

16.000+ soru, bilgi kartları, denemeler ve oyunlar — ücretsiz

Uygulamayı Aç Deneme Çöz

Son güncelleme: 20 Eylül 2026